قضاء أمير المؤمنين على بن أبى طالب ( ع ) ( قضاوتهاى امير المؤمنين ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٦٣

63 - محاجّه عمر و ابن عباس

ابن عباس : به چه علّت ؟

عمر : زيرا قريش مايل نبود كه نبوت و خلافت هر دو در خاندان شما جمع شده در نتيجه بر مردم اجحاف نماييد ، پس قريش فردى را براى تصدّى خلافت انتخاب نموده و در اين گزينش نيز موفق شده به حق رسيد .

ابن عباس : از خليفه مىخواهم بر من غضب ننموده آرام به سخنانم گوش دهد .

عمر : هر چه مىخواهى بگو !

ابن عباس : امّا اين كه گفتى : « قريش خوش نداشت كه نبوت و خلافت هر دو در خاندان شما جمع شود » . خداوند هم دربارهء گروهى از مردم فرموده : « ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ » « 1 » .

« اين بدان سبب است كه آنها از قرآن كه خدا نازل فرمود كراهت داشتند پس خدا اعمالشان را محو و نابود كرد » .

و اما اين كه گفتى : « در آن صورت ما به ديگران اجحاف مىكرديم » چنين نيست ؛ زيرا ما قومى هستيم كه اخلاق و كردارمان از اخلاق و كردار رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - نشأت گرفته كه خدايش دربارهء او مىفرمايد : « وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ ؛ « 2 » حقا كه تو بر نيكو خلقى عظيم آراسته‌اى » .

و نيز مىفرمايد : « وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ؛ « 3 » پروبال مرحمت بر تمام پيروان با ايمانت به تواضع بگستران » .

و امّا اينكه گفتى : « قريش خود خليفه انتخاب كردند » ، خداوند هم در اين باره مىفرمايد : « وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ؛ « 4 » و خداى تو هر چه خواهد بيافريند و برگزيند و ديگران را هيچ اختيارى نيست » . و تو اى خليفه ! به خوبى مىدانى كه خداوند چه كسى را براى اين امر ( خلافت ) برگزيده و اگر قريش نيز از

( 1 ) - سورهء محمد ، آيهء 8 . ( 2 ) - سورهء قلم ، آيهء 4 . ( 3 ) - سورهء شعراء ، آيهء 215 . ( 4 ) - سورهء قصص ، آيهء 68 .