فروغ ابديت تجزيه و تحليل كاملى از زندگى پيامبر اكرم ( ص ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٠٠

اسرار نزول تدريجى قرآن

گوناگون بر پيامبر نازل گرديد ، كوچك‌ترين اختلافى از نظر الفاظ و معانى در ميان آيات قرآن وجود ندارد و همگى در پايه‌اى قرار دارند كه هيچ بشرى نمىتواند با آيه و يا سوره‌اى از آن معارضه كند . تو گويى قرآن نقرهء گداختهء يكپارچه‌اى است كه يك باره از بوته بيرون آمده و در ميان آيات آن سستى و تفاوت وجود ندارد و يا همانند گوهر يك دانه و درّ شاهوارى است كه پايانش بسان آغازش و اولش بسان آخرش مىباشد .

شايد آيهء زير كه هر نوع اختلاف را در قرآن نفى مىكند ، اشاره‌اى به اين راز باشد ؛ آنجا كه مىفرمايد :

وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً « 1 » ؛ هرگاه قرآن از جانب غير خدا بود ، در آن تفاوت زيادى پيدا مىكردند .

مفسران اسلامى ، اين آيه را به اختلاف در مضمون و تناقض در مفاد آيات مربوط مىدانند ؛ در صورتى كه اين آيه ، نه تنها اين نوع اختلاف را نفى مىكند ، بلكه ساحت قرآن را از همه نوع اختلاف و دورنگى كه لازمهء كار بشرى است پيراسته مىسازد .

( 1 ) . نساء ( 4 ) آيه 82 .