شرف النبي ص ( فارسي ) — الصفحة ١٢٥
باب يازدهم برابرى نمودن رسول عليه السلام با همه پيغمبران عليهم السلام
كه محبت و خلت باشد فاضلتر باشد از آنكه او را خلت تنها باشد .
( 1 ) و اختلاف كرده‌اند در فرق ميان حبيب و خليل . بعضى گفتند فرق آنست كه هر حبيب خليل باشد ، و هر خليل حبيب نباشد . چنان كه هر رسول نبى باشد و هر نبى رسول نباشد . و گفته‌اند كه خليل آن باشد كه فعل او به رضاى خدا باشد و حبيب آن باشد كه فعل خدا به رضاى او باشد . نمىبينى كه چون رسول عليه السلام خواست كه قبله بگرداند ، خداى تعالى به رضاى او بگردانيد چنان كه گفت :
فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها . و جاى ديگر گفت : وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى . و گفته‌اند كه خليل آن باشد كه بعضى ازو متعلق باشد به دنيا و بعضى متعلق به مولى ، و حبيب آن باشد كه جمله متعلق باشد به مولى . و گفته‌اند كه خليل آن باشد كه خدا او را بيازمايد و پس برگزيند ، و حبيب آن باشد كه او را ابتدا برگزيند . قال الله تبارك تعالى : وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ
b
45 يعنى محمد را . و گفته‌اند خليل آن باشد كه به ياد خدا انس گيرد ، و حبيب آن باشد كه به خدا انس گيرد . و گفته‌اند كه خليل آن باشد كه او را انتظار عطا باشد ، و حبيب آن باشد كه او را انتظار لقا باشد .
( 2 ) و آورده‌اند كه خليل به واسطه به خدا رسيد وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . و حبيب بىواسطه به خدا رسيد :
فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى . و گفته‌اند كه خليل آنست كه مغفرت او در حد طمع باشد : وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي . و حبيب آنست كه مغفرت او در حد يقين باشد : لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ .
خليل در مىخواهد كه : وَ لا تُخْزِنِي يَوْمَ يُبْعَثُونَ . و خداى تعالى محمد را بىسؤال مىگويد : يَوْمَ لا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا . خليل در حال محبت مىگويد : حسبى الله و نعم الوكيل . حبيب را خدا مىگويد : يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ . خليل درخواست كه : وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ . حبيب را بى - درخواست گفت : وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ . خليل درخواست كه : وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ . حبيب را گفت إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ