صلح امام حسن ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٥١٧
وضع خاص هر يك از لحاظ دشمن :
و عداوت‌آميز .
( 1 ) و بالاخره ، امام حسين عليه السلام از اشتباهات معاويه مانند هجوم به سرزمينهاى امن و امان خدا ؛ روش وى در برابر مواد صلحنامه ، مسموم نمودن امام حسن ؛ بيعت گرفتن براى پسرش يزيد و اشتباهات بيشمار ديگر وى بهره‌بردارى كرد و بدان وسيله در برابر افكار عمومى ، بر قدرت و اصالت و انطباق نهضت ضد اموى خود با موازين اسلام ، افزود .
بعلاوه از لغزشهاى « جانشين معاويه » آن جوان مبتلا به شراب و بوزينه و انواع گناه و فجور ، بهره‌بردارى كرد و اينها همه عواملى بود كه او را در بثمر رسانيدن هدفش تأييد و كمك ميكرد .
وضع او از لحاظ دشمنانش و وضع او از لحاظ دوستان و يارانش در اين جهت همانند بودند كه او را در قيامش و بپايان رسانيدن رسالتش و پيروزى درخشانش و سربلنديش در پيشگاه خدا و در قضاوت تاريخ ، كمك مىكردند .
ليكن وضع امام حسن - همانطور كه قبلا بيان كرديم - از لحاظ دوستان و يارانش آنچنان بود كه راه شهادت را بر او بست و از لحاظ دشمنانش آنچنان بود كه درگيرى و جنگ با ايشان را - كه به معناى نابودى مكتب اسلام بود - ممتنع ساخت .
و بدين جهت احساس كرد كه لزوما ميبايد روش جهاد خود را دگر گونه سازد و صحنه‌ى جنگ را از راه صلح بيارايد .
مواد قابل انفجارى كه امام حسن در قرار داد صلح كار گذارد - يعنى تعهدات معاويه - همه وسائل و ابزار دقيقى بودند كه معاويه و اتباع و همفكران او را به وضع فجيعى محكوم و مفتضح مىساختند .