صلح امام حسن ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٥٠٢
پايان ماجرا
از هر كسى به قبول اين معامله‌ى ننگين نزديكتر بود .
( 1 ) امام جعفر بن محمد صادق فرمود : « اشعث در خون امير المؤمنين عليه السلام شركت داشت ؛ دخترش ، حسن را مسموم كرد و پسرش محمد دست به خون حسين آلود » .
و بدين ترتيب ، منظور معاويه جامه‌ى عمل پوشيد . . با اين عمل ، سرنوشت امتى تغيير يافت و بدبختى و تباهى آن را فرا گرفت و خود معاويه و اعقاب او نيز براى هميشه دچار انتقام و خونريزى و آشوب شدند .
و بالاخره با اين عمل ، آخرين سطر و آخرين فراز قرارداد صلح نيز بدست معاويه نقض شد .
و امام حسن عليه السلام در آخرين لحظات زندگى درباره‌ى او چنين فرمود : « جامش لبالب شد و به آرزويش نائل آمد ، به خدا به وعده‌هايش وفا نكرد و در گفته‌هايش راست نگفت » « 1 » .
پيك مروان خبر موفقيت دسيسه‌ى زهرآگين او را داد و گفت : « شگفتا از حسن ؛ شربت عسلى كه از آب « رومة » « 2 » فراهم شده بود نوشيد و جان سپرد » « 3 » .
( 2 ) معاويه نتوانست از ابراز شادمانى و سرور خوددارى كند « در آن هنگام در كاخ سبز بود . فريادش به تكبير بلند شد ؛ ساكنان كاخ نيز همه صدا به تكبير بلند كردند ؛ اهل مسجد نيز كه صداى تكبير شنيدند
( 1 ) تاريخ مسعودى ( حاشيه‌ى ابن اثير ج 6 ص 55 - 56 ) . ( 2 ) چاهى در نزديكى مدينه ( م ) . ( 3 ) ابن عبد البر .