الفتوح ( فارسي ) — الصفحة ٨٠٩

مرگ معاويه و وصيّت او بر يزيد [ 77 ]

( 1 ) يزيد مىبينم . اگر نه دوستى او بودى ، من راه راست مىديدم و رشد خويش مىشناختم .

امّا ، دوستى يزيد مرا بر آن حركات و سكنات و محاربات بداشت تا لاجرم امروز دشمن بر من خنديد و دوست گريست .

از اين نوع كلمات چندى بگفت . پس ، فرمود تا از آن موضع كوچ كردند و برفتند تا به شام رسيدند و در سراى خويشتن فرود آمد .

چنين روايت كنند كه آن علّت قوّت گرفت و آن عارضه مستولى گشت . معاويه هر شب خوابهاى شوريده مىديد و از آن مىترسيد . گاهگاه هذيان مىگفت و آب مىخورد لكن تشنگى او تسكين نمىيافت و هر دفعه او را بيهوشى مىآمد و چون به هوش آمدى به آواز بلند گفتى :

چه افتاده بود مرا با تو اى حجر بن عدىّ و چه افتاده بود مرا با تو اى عمرو بن الحمق ؟ چرا با تو خلاف كردم اى پسر ابو طالب ( ع ) ؟ الاهى و سيّدى اگر مرا عقوبت كنى ، مستوجب عقوبتم و اگر عفو فرمايى و بيامرزى ، تو خداوند كريمى و رحيمى .

معاويه بر بستر رنجورى بر اين حالت مىبود و يزيد لحظه‌اى از بالين او غايب نمىشد . در اثناى اين بىقرارى او را غشّى گران افتاد چنان كه مردم پنداشتند او بمرد و زنى از زنان قريش حاضر بود و گفت : امير معاويه بمرد . معاويه چشم باز كرد و گفت :

إذا متّ مات الجود و انقطع النّدى * من النّاس إلّا من قليل مصرّد [ 79 ] ( 624 )

پس ، دست بزد و تعويذى كه در گردن داشت ، بگسست و بينداخت و اين بيت برخواند :

و إذ المنيّة أنشبت أظفارها * ألفيت كلّ تميمة لا تنفع [ 80 ] ( 625 )

در اثناى آن حالت يزيد گفت :

اى امير ، كلمه‌اى بگوى و با من بيعت كن تا مردمان بشنوند كه مصلحت در اين است كه اگر العياذ باللّه حال نوعى ديگر شود و كار من محكم نكرده باشى ، من از آل تراب رنجها بينم .

[ ( 79 ) ] چ : و ان مات مات الجود القطع الذى * من الناس الّا من قليل بنصره . [ ( 80 ) ] س : دو بيت عربى را ندارد .