الفتوح ( فارسي ) — الصفحة ٦٦٤

حكايت جنگ ليلة الهرير

( 1 ) و ليكن مرا چنان فرا خاطر مىآيد كه او اين جنگ از جهت روى و ريا مىكند و بدان ثنا و محمدت خلق مىجويد نه رضاى خالق .

اين سخن به سمع اشتر رسانيدند ، عظيم در خشم شد و گفت :

أيّها الجاهل المسىء الظّن * [ أب ] مثلى يجوز فيه الظنون

لست ممّن باع الهدى بهواه * إنّ من باع دينه مغبون

آن مرد كه اين سخن گفته بود چون شعر اشتر بشنود ، پشيمان شد و گفت :

اصابت ظنونى فى رجال كثيرة * و أخطأ ظنيّ فى الاشتر مالك

و ما كان فيما قلت اثم و إنّما * توصية [ ؟ ] ان لا اعود لذلك

[ 267 ب ] پس اشتر به صف خويش شد . هم در اين زمان از سپاه معاويه مردى بيرون آمد و فرياد برداشت :

اى مردم عراق ، كجا شد آن مرد كه يازده تن را بكشت و از اين جمله برادر و عمّ و خال من بودند ؟

اشتر چون سخن او بشنيد بانگ در داد كه :

به جاى باش تا هم اكنون تو را به ايشان ملحق سازم .

پس ، اسب برانگيخت و بر وى بتاخت . مرد شامى اين شعر بگفت :

أنا الغلام لأريحىّ الكندىّ * أختال فى الديباج و الفرند

اشتر سخن در دهان او بشكست و از گرد راه تيغ بزد و سرش را بپرانيد و باز آمد .

اين جنگ بر اين منوال بود تا آفتاب به نصف النهار رسيد و وقت نماز پيشين بگذشت و نمازها فوت شد . امير المؤمنين حين كارزار و در ثناى گير و دار انصار را آواز مىداد و مىگفت :

اى ياران ، در چنين روزى روى از جنگ برتافتن پشت به دين آوردن است . و اين آيه قرائت فرمود :

وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ .

پس فرمود :