الفتوح ( فارسي ) — الصفحة ٢٢١

فتح رامهرمز ، تستر ، و مسلمان شدن هرمزان

( 1 ) اين چيست كه زنان مدينه از بهر تو غزل مىسرايند ؟

نصر گفت : مرا چه گناه است ؟ زنها را فرمان كن تا از بهر من شعر نگويند .

عمر گفت : اين موى و روى كه تو راست جز حديث فتنه نخواهد كرد .

پس ، بفرمود تا موى سر او را پاك تراشيدند . عمر در او نگريست ، لمعان عارض او را بر زيادت يافت .

عمر گفت : بدين كار كافى نيست ، صواب آن است كه از اين بلد بيرون شوى .

و نصر را جلاى وطن فرمود . ذلفا در زندانخانه بيمناك مىزيست كه عمر او را بر زيادت كيفر كند . پس ، اين شعرها بنوشت و به عمر فرستاد :

قل للأمير الّذى يخشى بوادره * ما لى و للخمر او نصر بن حجّاج

إنّى بليت أبا حفص بغيرهما * شرب الحليب و طرف فاتر ساج

لا تجعل الظّنّ حقّا أو تبيّنه * إنّ السّبيل سبيل الخائف الرّاجى

ما منية قلتها عرضا بضائرة * و النّاس من هالك قدما و من ناج

إنّ الهوى رمية التّقوى فقيّده [ 243 ] * حفظى اقرّ بإلجام و إسراج [ 244 ]

عمر چون بر استغاثت ذلفا وقوف يافت ، بر وى ببخشود و او را رها ساخت .

[ 91 الف ] و امّا ، نصر بن حجّاج چون از مدينه بيرون شد ، طريق بصره گرفت و در بصره مىبود [ كه ] اين ابيات به امير المؤمنين نوشت : لعبد اللّه عمر امير المؤمنين من نصر بن حجّاج سلام عليكم يا امير المؤمنين .

لعمرى لئن سيّرتنى و حرمتنى * لما نلت من عرضى عليك حرام

لئن غنّت الذّلفاء يوما بمنية * و بعض [ 245 ] أمانىّ النّساء غرام

ظننت بى الظّنّ الّذى ليس بعده * بقاء فما لى فى النّدىّ كلام

و أصبحت [ 246 ] منفيّا على غير ريبة * و قد كان لى بالمكّتين مقام

سيمنعنى عمّا تظنّ تكرمى * و اباء صدق صالحون كرام

چون اين ابيات به امير المؤمنين رسيد و در آن تأمّل كرد ، به ابو موسى نوشت كه

[ ( 243 ) ] چ : « إنّ . . . فقيده » ندارد . [ ( 244 ) ] س . ل : پنج بيت عربى را ندارد . [ ( 245 ) ] نب : بفاء . [ ( 246 ) ] نچ : و صبحت .