مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي ) — الصفحة ٦٨٧

واژه‌نامه

جدا كردن .

( 1 ) ( قطو ) « قطاة » ؛ بنگريد : « سلل » .

( 2 ) ( قفز ) « قفيز » ( 325 / ألف ) : پيمانه و مقدار معيّنى از غلّات درو شده است .

( 3 ) ( قود ) « من اعتبط مؤمنا . . فإنّه قود به » ( 1 ، 110 / ج ) ، القود : قصاص و كشتن قاتل در برابر مقتول .

( 4 ) ( قورة ) « فى التّيعة شاة لا مقورّة الألياط » ( 133 ) ، الاقورار : سست گشتن پوست . اللّيط : پوست روى چوب و جمع آن ، ألياط است . از آن جهت گوسفند را به پوست تشبيه كرده است كه پوست بدن ، بر گوشت مىچسبد ( 86 ) .

( 5 ) ( قيل ) « قيل حضرموت » ( 134 ) ؛ « إلى الأقيال العباهلة ( 132 / ألف ، 133 ، 110 / ألف ) ، قيل :

لقب پادشاهان حمير يمن بوده و جمع آن ، أقيال و أقوال است .

( 6 ) ( كئد ) « كئود لبحوره و فيوضه و دأدئه » ( 308 ) : الكؤود : سخت و دشوار .

( 7 ) ( كتب ) « هذا كتاب من محمّد . . . بين المؤمنين » ( 1 ) ، كتاب : واجب و فرمان . در قرآن است : إنّ الصّلاة كانت على المؤمنين كتابا موقوتا » ( 87 ) ( به راستى كه نماز بر مؤمنان ، واجب بوده است ) ( 88 ) .

( 8 ) ( كدّ ) « تكدّ رجلىّ مسامير الخشب » ( 126 ) : پاهايم را آزار مىدهند .

( 9 ) ( كرع ) « لرسول اللّه الكراع و الحلقة » ( 33 ، 34 ، 325 ) ، الكراع : نامى است براى چهارپايان - بويژه اسب - كه در جنگ ، از آنها سود مىجويند .

« كراع من أدم » ( 210 / ألف ) ، كراع : پاره‌اى از هر چيز را گويند .

( 10 ) ( كستيج ) « يربطوا الكستيجات يعنى الزّنانير ( 368 / ج ) ، كستيج : كستى ، كستى ، زنّار و كمربند ؟ ؟ ؟ زردشتى است ، همچون كشتيز .

( 11 ) ( كشتيز ) « و لا تطالبون ببيضاء . . . و لا شدّ الكشتيز » ( 34 ) : در صراح ؟ ؟ ؟ الفا فارسى آمده است : كشتيز كمربندى است كه مرد غير مسلمان آن را ؟ ؟ ؟ بر ميان خود ؟ ؟ ؟ مى ؟ ؟ ؟ ند تا وى مسلمانان ، جدا سازد .

( 12 ) ( كفّ ) « إنّ بيننا عيبة مكفوفة » ( 11 ) ، مكفوفة پيچيده و پوشيده يعنى درج سينه ما با رازهاى درون خود ، سر به مهر است . عبارت ياد شده ، مثلى است براى سينه .

( 13 ) ( كفأ ) « رجال خزاعة متكافئون » ( 171 ) ، التكافؤ : برابرى ؛ منظور اين است كه هر دو گروه ، در سود و زيان ، با يكديگر برابرند .

( 14 ) ( كلف ) « الكلف » ( 34 / الف ) : سختى ، بويژه در امور مالى ، مانند ماليات و كارهايى كه رعيت بايد به دستور فرمانروا ، به آنها تن در دهد .

( 15 ) ( كمه ) « أكمه » ( 126 ) ، أكمه : نابينايى كه هيچ ؟ ؟ ؟ را نمىبيند .