مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٢

الف . سر آغاز نامه‌ها :

« و كتب إلى نجران « بسم اللّه من محمّد رسول اللّه إلى أسقفة نجران فإنّى أحمد إليكم إله إبراهيم و إسماعيل و إسحاق و يعقوب . . . » « 25 »

احمد بن عبد ربّه و مسعودى مىنويسند : پيش از فرود آمدن آيهء « . . . وَ قالَ ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها » « 26 » ، پيامبر نامه‌هاى خود را مانند قريش ، با « باسمك اللّهمّ » آغاز مىكرد . از آن پس كه آيهء بالا نازل گشت ، عبارت « بسم اللّه » را نوشت و پس از فرود آمدن آيهء « قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ » « 27 » ، « بسم اللّه الرّحمن » نوشت . سپس هنگامى كه آيهء « إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » « 28 » نازل گشت ، پيامبر « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » را در آغاز نوشته‌هاى خود ، به كار برد « 29 » .

على الأحمدى سپس مىنويسد : اين نظر دانشمندان بزرگ است و آنان بر اين باورند كه « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » با فرود آمدن سورهء « طس سليمان » ( سورهء نمل ) ، فرود آمده است و پس از آن ، مسلمانان با آن ، آشنا شده‌اند . يا آنكه آيهء « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » ، پيش از اين سوره ، نازل گشته بوده ولى پيامبر اسلام آن را پيش از نزول سورهء ياد شده ، به كار نبرده بوده است .

الأحمدى مىگويد : در اينجا اين پرسش پيش مىآيد : آيا پيامبر اسلام از آغاز بعثت ، نماز نمىگزارده ، آيا به نقل از شيعه و سنّى ، در نماز خود ، سورهء فاتحه الكتاب و بسم اللّه . . . را نمىخوانده است ؟ نيز آيا آغاز و پايان سوره‌ها با بسم اللّه . . . معلوم نمىگشته ؟ و آيا سخن امام صادق ( ع ) را نشنيده‌اند كه : هيچ فرمان يا نوشته‌اى از آسمان فرود نمىآمد كه سرآغاز آن ، بسم اللّه . . . نبوده باشد « 30 » ؟

سپس الأحمدى مىافزايد : پيامبر اسلام همهء نامه‌هاى خود را با بسم اللّه الرّحمن الرّحيم آغاز كرده و اين كار ، سنت خدا بوده است . اين كه در آغاز شمارى از نامه‌هاى پيامبر ( ص ) بسم اللّه . . .

ديده نمىشود ، زاييدهء آسيبهاى راويان و تلخيصهاى ايشان است « 31 » .

برابر گزارش دكتر محمّد حميد اللّه در همين كتاب ، در حدود يك چهارم نامه‌هاى پيامبر اكرم ( ص ) بى بسم اللّه آغاز شده است . نامه‌هاى زيرين ، برخى از آنهاست :

نامهء پيامبر ( ص ) به امپراتور روم از تبوك ( شمارهء 27 ) ،

( 25 ) . تاريخ يعقوبى 2 / 65 . ( 26 ) هود / 41 . ( 27 ) . إسراء / 11 . ( 28 ) . نمل / 30 . ( 29 ) . العقد الفريد 4 / 158 ؛ التّنبيه و الإشراف ، ص 259 ( رويدادهاى سال هفتم هجرى ) . ( 30 ) مكاتيب الرّسول ، ص 4 . ( 31 ) مكاتيب الرسول ، ص 6 - 5 .