سيره معصومان ( فارسي ) — الصفحة ٧٦
سخاوت و كرم امام
( و اذا حيّيتم بتحيّة فحيّوا باحسن منها او ردّوها ) « 1 »
و بهترين هديه براى اين كنيز آزادى وى بود .
مردى اعرابى به خدمت آن حضرت آمد و گفت : اى فرزند رسول اللّه ( ص ) ديهء كاملى بر عهدهء من است و قادر به پرداخت آن نيستم . پيش خود گفتم ، بايد نزد كسى بروم كه در ميان مردم از همه كريم‌تر باشد ، و كسى را بالاتر از اهل بيت رسول اللّه ( ص ) نيافتم . حضرت فرمود :
اى برادر عرب من سه موضوع از تو مىپرسم چنانچه يك پرسش را جواب گفتى ، يك سوّم آن را به تو مىبخشم . اگر دو سؤال را پاسخ دهى دو سوّم مال را خواهى گرفت و اگر هر سه را جواب گفتى تمام آن را اعطا خواهم كرد . مرد اعرابى گفت ، اى فرزند رسول خدا چگونه روا باشد كه شخصى همانند شما كه خود اهل علم و فضيلت هستيد ، از فردى مانند من سؤال كند . امام ( ع ) فرمود ، از جدّ خود رسول خدا ( ص ) شنيدم كه فرمود : المعروف به قدر المعرفة : نيكى و بخشش بايستى به اندازهء معرفت و شناسايى هر كس انجام گيرد .
مرد عرب گفت ، هر چه خواهيد بپرسيد . چنانچه بدانم جواب خواهم گفت ، و اگر ندانم از شما فرا مىگيرم و همهء نيروها از آن خداست .
حضرت فرمود ، افضل اعمال چيست ؟
اعرابى عرض كرد ، ايمان به خداوند .
- چه چيز ، مردم را از هلاكت رهايى مىبخشد ؟
- توكل و اعتماد بر خداى تعالى .
- زينت آدمى در چيست ؟
- دانشى كه همراه با حلم و بردبارى باشد .
امام ( ع ) فرمود ، چنانچه به اين فضيلت دست نيابد ؟
وى پاسخ داد ، مالى كه توأم با مروّت و جوانمردى باشد .
فرمود ، چنانچه از اين زينت نيز محروم باشد ؟ عرض كرد ، فقر و پريشانى ، همراه با صبر و شكيبايى .
فرمود ، اگر اين صفت در وجود وى نباشد ؟ مرد عرب گفت ، در اين صورت ، صاعقه‌اى از آسمان فرود آيد و او را بسوزاند ، كه شايستهء بيش از آن نيست .
پس حضرت بخنديد و كيسه‌اى كه هزار دينار داشت همراه با انگشترى خود كه ارزش نگين آن به دويست درهم مىرسيد به وى عطا كرد و به او فرمود : هزار دينار براى اداى قرض خود و دويست درهم را براى هزينهء زندگى خود صرف كن .
مرد اعرابى آنها را بگرفت در حالى كه اين آيه را تلاوت مىكرد : ( اللّه اعلم حيث يجعل رسالته ) ، خدا بهتر داند كه پيغمبرى خود را چگونه قرار دهد .
در ، تحف العقول ، آمده است كه : مردى به خدمت امام حسين ( ع ) آمد و از وى كمك خواست . آن حضرت به وى گفت ، سؤال تنها در سه مورد ممكن است جايز باشد ، و آن به وقتى است كه وام سنگينى
( 1 ) چون شما را درود گويند ، درودى بهتر از آن گوييد ، يا همان را بازگويى ، سوره نساء آيهء 86