سيره معصومان ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٥
علم آن حضرت
الحسين » يا « قال زين العابدين » در آن نيامده باشد .
شيخ مفيد در ارشاد ج 2 ( ص ) 141 به سند خود از عبد اللّه بن حسن بن حسن روايت كرده مىگويد : مادرم فاطمه دختر حسين ( ع ) هميشه به من مىگفت : با دايى بزرگوارت بنشين . سخنانش را بشنو ، و من هر وقت فرمان مادرم را اطاعت مىكردم و به حضور على بن الحسين ( ع ) دائى نازنينم شرفياب مىشدم محال بود كه بىخير و فيض از حضورش برخيزم . و اين نيز در اثر خوف و خشيت او بود كه از پروردگار خود داشت و جذبه و روحانيت و كثرت علم و دانش وى بود كه مرا نيز به شدّت تحت تأثير قرار مىداد .
چنان كه ابو نعيم در كتاب ، حلية الاولياء ( ص ) 141 به سند خود از زهرى روايت كرده مىنويسد : روزى به خدمت على بن الحسين ( ع ) شرفياب شده گفتم : من با جماعتى دربارهء روزه مذاكره كرده و به اين نتيجه رسيدم كه روزهء واجب تنها به ماه رمضان اختصاص دارد . نظر آن حضرت در اين مورد چيست ؟
امام سجاد ( ع ) گفت : روزه به چهل نوع تقسيم مىشود . ده قسم از آن جزء روزه‌هاى واجب محسوب مىشود مانند روزهء ماه رمضان و ده نوع آن جزء روزهء حرام است . و نوع ديگر كه اقسام آن به چهارده نوع مىرسد روزهء مستحب است كه شخص مختار است چنانچه بخواهد روزه گيرد و اگر مايل نباشد افطار كند ، و روزهء نذر و روزه اعتكاف نيز واجب محسوب مىشود . زهرى بار ديگر رو كرد به آن حضرت و گفت :
يا بن رسول اللّه اقسام آنها را براى من بيان فرماييد .
آن حضرت نيز ادامه داده گفت : اما روزهء واجب ، روزهء ماه رمضان و روزهء دو ماه متوالى براى كسى كه مرتكب قتل خطا و غير عمد گرديده و از عهدهء كفارهء آن كه آزاد كردن بنده‌اى است بر نيامده باشد . كه در چنين موقع دو ماه پىدرپى روزه مىگيرد . چنان كه خداوند تعالى مىفرمايد : وَ مَن قَتَل مُؤْمِناً خَطَأً « الآية » « 1 »
و سه روز نيز واجب است در كفارهء قسم براى كسى كه قادر به اطعام به فقراء نگردد خداى عز و جل مىفرمايد : « ذلِك كَفَّارَةُ أَيْمانِكُم إِذا حَلَفْتُم . . . » اين است كفارهء قسمهاى شما وقتى قسم خورديد « 2 »
.
اما روزهء كسى كه در حال احرام سر خود را بتراشد كه در اين صورت چنانچه از يكى از سه طريق كفارهء آن ، يعنى روزه گرفتن و اطعام فقير و يا قربانى كردن ، روزه را انتخاب كند ؛ گرفتن سه روز روزه بر وى واجب مىگردد . چنان كه خداوند تعالى فرمود : « فَمَن كان مِنْكُم مَرِيضاً أَوْ بِه أَذىً مِن رَأْسِه فَفِدْيَةٌ مِن صِيام أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُك » ، پس هر كه از شما ناخوش باشد يا در سر او ناخوشى باشد كه مجبور به تراشيدن موى سر شود ، پس ندا بدهد از روزه گرفتن ، يا تصدق دادن يا قربانى كردن . « 3 »
اما روزه‌اى كه به نام « دم متعه » خوانده مىشود روزه‌اى است كه در حج تمتع براى كسى كه نتواند قربانى كند انجام مىگيرد . خداى تعالى مىفرمايد : ( فَإِذا أَمِنْتُم فَمَن تَمَتَّع بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَج فَمَا اسْتَيْسَرَ مِن الْهَدْيِ . . . ) چون آسوده و ايمن شديد ، پس آن كس كه حج تمتع كند و پيش از اعمال حج به افعال عمره مشغول شود ، پس هر چه ممكن است از گاو و شتر و گوسفند قربانى كند . . . « 4 »
اما روزه‌اى كه در برابر جزاى صيد انجام مىگيرد به نص آيهء شريفهء قرآن كريم كه مىفرمايد : « وَ مَن قَتَلَه مِنْكُم مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْل ما قَتَل مِن النَّعَم . . . « 5 »
و هر كس از شما بكشد شكارى را عمدا . پس جزاى اوست
( 1 ) و هر كس بكشد مؤمنى را از روى خطا بايد كه كفاره دهد . . . ( سورهء نساء آيه 94 ) .
( 2 ) سورهء بقره آيه 91
( 3 ) سورهء بقره آيه 192 .
( 4 ) سورهء بقره آيه 192 .
( 5 ) . سوره مائده آيه 96 .