سيرت رسول الله ( سيرة النبي ص ) ( عربي ، فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٤
كتاب المغازى ابن اسحاق در شكل أصلى آن
كتاب المغازى ابن اسحاق در شكل أصلى آن
كتاب المغازى ابن اسحاق در شكل أصلى آن
كتاب المغازى كه ابن اسحاق به عنوان صاحب آن شناخته شده و شهرت او بر پايهء آن استوار گرديده و پس از آنكه همين كتاب را ابن هشام تلخيص و تهذيب نمود ، ابن اسحاق به عنوان مؤلّف و صاحب السيره شهرت يافت ، در اصل و صورت أوّلى بر حسب محتواى تاريخى ، شامل سه قسمت اساسى يعنى مبتدا و مبعث و مغازى بوده است . ولى معلوم نيست كه ابن اسحاق اين سه قسمت را شخصا پى در پى به همين صورت املاء و تقرير كرده باشد ، بلكه بر عكس به احتمال زياد در زمان ابن اسحاق و حتّى پس از آن ، راويان حديث و أخبار ، خود را به رعايت نظم و ترتيبى مقيّد نمىدانسته‌اند و در هر يك از مجالس روايت اخبار ، قسمتى از معلومات خويش را براى حضّار نقل مىكرده‌اند . اين فرض از مقايسهء روايت ابن هشام با روايت يونس بن بكير [ 1 ] به دست مىآيد ، چنان كه مثلا ازدواج عبد اللّه با آمنه و ميلاد و رضاع رسول اكرم صلعم از صفحهء 19 تا 28 و قبل از حكايت تبّع ( ص 29 ) آمده است ، در صورتى كه در سيرهء ابن هشام ازدواج عبد اللّه و ولادت و رضاع رسول اكرم صلعم [ 2 ] بعد از حكايت تبّع آمده است . همچنين در روايت يونس در ابتدا ازدواج خديجه عليها سلام و پس از ان قصّهء أحبار يهود و اسلام سلمان [ 3 ] و حديث حمس و حديث بنيان
[ ( 1 - ) ] نسخهء قرويين طبع پروفسور حميد اللّه ، رباط ، 1366 ( سيرهء ابن اسحاق ) . [ ( 2 - ) ] سيرهء النبويه ، طبع قاهره ، ج 1 ص 164 تا 177 . [ ( 3 - ) ] نسخهء قرويين ، ص 59 و 62 و 66 . همچنين در جزء پنجم از همين نسخه ( ص 227 ) پس از خبر مربوط به وفات خديجه عليها سلام أخبار مربوط به تزويج امير المؤمنين عليه السلام و دختران آن حضرت و تزويج عثمان و سپس تزويج پيغمبر صلعم با ساير زوجات خود و پس از ان أخبار مربوط به وقايع ديگر آمده است كه در هيچ يك از اين اخبار توالى تاريخى رعايت نشده است .