سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٠
دكتر طه حسين ، موضع امام حسن نسبت به پدر را چگونه تفسير مىكند
آن روز ندميده بود كه عبيد اللّه در حالى كه به همراه چهار هزار تن كه پوششى سبز رنگ به تن داشتند سوار بر اسبى خال دار به نام « الخضرية » كشته افتاده بود امام حسن بن - على ( ع ) بر آنجا گذشت و مردى را ديد كه بر بالاى كشتهاى ايستاده و نيزهاش را در چشم وى فرونشانده و اسبش را به پاى وى بسته است به همراهانش فرمود : ببينيد كه اين مرد كيست . معلوم شد مردى همدانى است و آن كشته ، همان عبيد اللّه بن عمر بن - الخطاب است كه در آغاز شب او را كشته و تا صبح ، بر سرش ، ايستاده است .
منابع موثق تأكيد دارند كه امام حسن تا آخرين لحظه در كنار پدر بود و رنجى كه پدر از اهل عراق مىكشيد ، او نيز متحمل مىگرديد و در كشيدن بار غمش ، شركت داشت ؛ او شاهد بود كه معاويه ، مبلغان خود را به سرتاسر عراق گسيل مىكرد و رهبران و رؤسا را با پول و مقام ، مىفريفت و بالاخره موفق گرديد بيشتر آنان را از گرد پدر ، پراكنده سازد و امير المؤمنين بجايى رسيد كه آرزو مىكرد با مرگ يا شهادت ، از آنان جدا شود و سپس به گريه مىافتاد و در حالى كه دستان خويش را بر سر و روى مبارك قرار مىداد مىگفت : كى مىشود كه اينها به خون هم آغشته گردند و حسن ، اينها همه را ناظر بود و از سختىها و مشقتهايى كه پدر را در بر گرفته بود ، رنج و عذاب مىكشيد .
و بالاخره نيز قضاى الهى بر آن قرار مىگيرد كه در بامداد بيست و يكمين روز از رمضان هنگامى كه على آماده نبرد با اهل شام مىشد ، سياهبختترين مردم در مىآيد و ابن ملجم در حالى كه امام در محراب خود به نماز صبح مشغول است با شمشير خود ضربهاى بر فرق مباركش فرود مىآورد و شمشير به مغز سر ، فرود مىآيد و او در حالى كه مىگويد : به خداى كعبه كه پيروز شدم ، به محراب مىافتد . و حسن بن على ( ع ) در ميان آن همه دشواريها ، ميان مردم زبون كوفه و در حالى كه دستهجات خوارج در آن سوى مرزها موضع گرفتهاند و ارتش شام به مبارزه طلبى مىپردازد و مزدوران معاويه او را در جريان ريز و درشت جريانات مىگذراند و دوستى و خوش خدمتى خود را تا آنجا عرضهاش مىكنند كه اگر خواسته باشد امام حسن را دست بسته تسليمش مىكنند او در ميان همهء اين اوضاع كه در تاريخ پيچيدهتر و بدتر از آنها يافت نشده ، تنها و تنها ماند .
حضرت على ( ع ) پيش از وفات خود ، طى وصيتى به فرزندش حسن ، بر امامت او و برادرش حسين ، تصريح كرد و در اين رابطه سخنان جدشان را كه در مورد ايشان به