مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠

سرمنشأ اصلى

وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ ( 1 ) .

در ذيل همين آيه است كه رسول خدا فرمود :

بالعدل قامت السّماوات و الارض ( 2 ) .

« آسمانها و زمين به عدل برپا است » .

عدل تشريعى - يعنى اينكه در نظام جعل و وضع و تشريع قوانين ، همواره اصل عدل ، رعايت شده و مىشود - نيز صريحا مورد توجه قرآن قرار گرفته است . در قرآن كريم تصريح شده كه حكمت بعثت و ارسال رسل اين است كه عدل و قسط بر نظام زندگانى بشر حاكم باشد :

لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ( 3 ) .

« همانا فرستادگان خويش را با دلائل روشن فرستاديم و همراه آنها كتاب و مقياس ( قانون ) فرستاديم تا مردم بدين وسيله عدل را بپادارند » .

بديهى است كه برقرارى اصل عدل در نظامات اجتماعى ، موقوف به اين است كه اولا نظام تشريعى و قانونى ، نظامى عادلانه باشد ، و ثانيا عملا به مرحلهء اجرا درآيد .

علاوه بر اين اصل كلى كه قرآن در مورد همهء پيامبران بيان كرده است ، در مورد نظام تشريعى اسلامى مىگويد : قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ ( 4 ) . يا در مورد برخى دستورها مىگويد : ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ ( 5 ) .

قرآن كريم ، امامت و رهبرى را « پيمان الهى » و مقامى « ضدّ ظلم » و « توأم با عدل » مىداند . قرآن آنجا كه دربارهء شايستگى ابراهيم براى امامت و رهبرى سخن مىگويد ، برداشتش چنين است : « آنگاه كه ابراهيم از همهء كوره‌ها خالص درآمد به او ابلاغ شد كه تو را به امامت و رهبرى برگزيديم . ابراهيم در خواست كرد - و يا استفهام نمود - كه اين موهبت الهى در نسل او ادامه يابد . به او پاسخ داده شد كه : امامت و

( 1 ) . الرحمن / 7 ( 2 ) . تفسير صافى ، ذيل همين آيه ( چاپ اسلاميّه ، ج 2 ، ص 638 ) ( 3 ) . حديد / 25 ( 4 ) . اعراف / 29 ( 5 ) . بقره / 282