مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢١

قاصران و مستضعفان

ندارند استثناء شده‌اند . استثناء به صورتى ذكر شده كه اختصاص ندارد به اينكه استضعاف به اين صورت باشد ؛ همانطورى كه ممكن است منشأ استضعاف ، عدم امكان تغيير محيط باشد ممكن است اين جهت باشد كه ذهن انسان متوجه حقيقت نشده باشد و به اين سبب از حقيقت محروم مانده باشد » . ( 1 )

روايات زيادى وارد شده كه مردمى كه به عللى قاصر مانده‌اند مستضعف به شمار مىروند ( 2 ) .

در آيهء 106 از سورهء توبه مىفرمايد :

وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ ، وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ .

« گروه ديگر كارشان احاله مىشود به امر خدا ، يا آنها را معذّب مىكند و يا بر آنها مىبخشايد ؛ خداوند دانا و حكيم است . »

كلمهء « مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ » از اين آيه اقتباس شده است .

در روايت آمده است كه امام باقر ( ع ) دربارهء اين آيه فرمود :

« همانا قومى بودند در صدر اسلام كه ابتدا مشرك بودند و مرتكب جناياتى بزرگ شدند ، حمزه و جعفر و امثال اينها را از مسلمين كشتند ؛ اينها بعد مسلمان شدند ، شرك را رها كردند و به توحيد گراييدند ؛ اما ايمان در قلب آنها راه نيافت كه در زمرهء مؤمنين قرار گيرند و استحقاق بهشت پيدا كنند و در عين حال از جحود و عناد هم كه موجب معذّب بودن آنها بود دست برداشته بودند ؛ اينها نه مؤمن بودند و نه كافر و جاحد ، اينها هستند مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ كه امرشان حواله به خداست » . ( 3 )

در حديث ديگر آمده است كه « حمران بن اعين » گفت :

از امام صادق ( ع ) دربارهء مستضعفين پرسش كردم ، فرمود آنان نه در زمرهء مؤمنانند و نه در زمرهء كافران ، آنها « مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ » مىباشند ( 4 ) هر چند از مفاد آيهء « مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ » استفاده مىشود كه دربارهء آنها خوب است گفته شود كار اينها با خداست ، ولى از لحن آيهء مستضعفين اشاره‌اى به شمول عفو و

( 1 ) . الميزان ، ج 5 ، ص 51 ( 2 ) . رجوع شود به « الميزان » ج 5 ص 56 - 61 « بحث روائى » ( 3 ) . الميزان ، ج 9 ، ص 406 نقل از كافى ( 4 ) . الميزان ، ج 9 ، ص 407 نقل از تفسير عيّاشى