مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢١

فهرست مطالب

چرا مسلمانان به قهقرا برگشتند ؟ 350

آنچه لازم است مقدّمهء اين سلسله مباحث قرار گيرد 350

طبيعت زمان از نظر فلسفهء تاريخ 351

علل انحطاط مسلمين در سه بخش 352

پاره‌اى از عقايد و افكار اسلامى كه متهم و مسئول شناخته شده‌اند 353

عناصرى از اخلاق اسلامى كه انحطاطآور خوانده شده‌اند 354

برخى مقرّرات اسلامى از اين نظر 354

آيا خصائص و مميّزات روحى ملل اسلامى عامل انحطاط مسلمين بوده است ؟ 355

دو طبقهء متنفّذ و مسئوليّتهاى آنها از اين نظر 355

عوامل بيگانه 355

مجموع موضوعات و مباحثى كه لازم است بررسى شود 356

درخواست نويسنده از فضلا و نويسندگان سخنان واشنگتن ارونگ امريكايى دربارهء تأثير اعتقاد به قضا و قدر در انحطاط مسلمين 358

انتقاد سخنان واشنگتن ارونگ 359

چرا در اين رساله از تعرّض بعضى شاخه‌ها و فروع خوددارى شده است ؟ 362

رعب و هراسى كه از شنيدن نام قضا و قدر و سرنوشت پيدا مىشود 365

سه فرض در باب سرنوشت 366

مسألهء سرنوشت از زمان پيغمبر در ميان مسلمانان مطرح شده است 366

جنبهء عملى و عمومى اين مسأله 366

آيات قرآن در زمينهء سرنوشت 369

آيات قرآن در زمينهء اختيار و اراده 370

آيا ميان اين دو دسته از آيات تعارض است ؟ 372

معتزله طرفدار اختيار و اشاعره طرفدار جبر مىشوند 372

اصطلاح « قدرى » 372

دو نوع تعارض 373

در قرآن تعارض وجود ندارد 374

آثار سوء عقيدهء جبر 375

استفادهء سياسى از عقيدهء جبر در زمان بنى اميّه 375

معبد جهنى و غيلان دمشقى با عقيدهء جبر مبارزه مىكنند 376

سخنان شبلى نعمان 376

مأمون و معتصم به حمايت معتزله ، و متوكّل به حمايت اشاعره برمىخيزند 376

مسيحيان اروپايى به استناد عقايد اشاعره ، اسلام را مذهب جبرى و عامل انحطاط مسلمين مىخوانند 377

دفاع سيد جمال الدين اسدآبادى از عقيدهء قضا و قدر اسلام و تفكيك آن از عقيدهء جبر 377

مسألهء سرنوشت همواره به صورت يك عقيدهء فكرى مورد توجه بشر بوده است 378

فلسفهء مادى و سرنوشت 378

جبر و توحيد ، اختيار و تنزيه 379

مباحثهء غيلان دمشقى و ربيعة الرأى 379

مباحثهء ابو اسحاق اسفراينى و قاضى عبد الجبار معتزلى 380

لغت قضا و قدر 381