مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٥

مصائب ، مادر خوشبختيها

خوشبختى صفحات بىروح آن را تشكيل مىدهد ؛ زيرا اين دوره‌ها ادوار توافق بوده‌اند و چنين رضايت و خرسندى گران‌بار ، سزاوار يك مرد نيست . تاريخ در ادوارى درست شده است كه تناقضات عالم واقع به وسيلهء پيشرفت و تكامل حل شده است . » ( 1 )

قرآن كريم براى بيان تلازم سختيها و آسايشها مىفرمايد :

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً ، إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً ( 2 ) .

« پس حتما با سختى ، آسانيى است ، حتما با سختى آسانيى است » .

قرآن نمىفرمايد كه بعد از سختى ، آسانيى است ؛ تعبير قرآن اين است كه با سختى ، آسانيى است ، يعنى آسانى در شكم سختى و همراه آن است ؛ و به قول مولوى : « ضد اندر ضد پنهان مندرج » .

زندگى در مردن و در محنت است * آب حيوان در درون ظلمت است

اينجا نكتهء لطيفى هست كه فهم آن به نقل تمام آيات اين سوره بستگى دارد :

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ . وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ . الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ . وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ . فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً . إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً . فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ . وَ إِلى رَبِّكَ فَارْغَبْ ( 3 ) .

روى سخن با شخص پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) است . اين سوره ، خاصّ آن حضرت است :

« به نام خداى رحمان رحيم » .

« آيا به تو ، سعهء صدر نداديم ؟ بارى كه پشت تو را خم كرده بود از دوشت برگرفتيم ، آوازه‌ات را بلند ساختيم ؛ پس :

حتماً با سختى آسانيى همراه است ، حتماً با سختى آسانيى قرين است . پس زمانى كه آسوده شدى به كوشش پرداز و بسوى پروردگار خويشتن متوجه شو . »

( 1 ) . « تاريخ فلسفه » ويل دورانت ، ترجمهء دكتر عبّاس زرياب خوئى ، ص 249 - 250 ( 2 ) . انشراح / 5 و 6 ( 3 ) . سورهء انشراح .