مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٥
سنّت الهى
سنّت الهى
سنّت الهى
آنچه در اصطلاح فلسفه به نام « نظام جهان » و « قانون اسباب » خوانده مىشود در زبان دين « سنّت الهى » ناميده مىشود . قرآن كريم در چند جا گفته است كه :
« هرگز در سنّت خدا تغييرى نخواهى يافت » . ( 1 )
يعنى كار خدا شيوهء مخصوص و فرمول ثابتى دارد و تغييرپذير نيست .
در سورهء فاطر ، اين مضمون بطور مكرّر و مؤكّد ياد شده است :
فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا ( 2 ) .
هرگز در سنّت خدا تبديلى نمىيابى ( يعنى سنّت الهى تبديل به سنّت ديگرى نمىشود ، مثل اينكه قانونى نسخ شود و قانونى ديگر جاى آن را بگيرد ) و هرگز در سنّت خدا تغييرى نمىيابى ( نظير اينكه در يك قانون قراردادى ، تبصره‌اى اضافه مىشود و يا قسمتى از آن لغو مىشود و تغييراتى در آن داده مىشود بدون آنكه اصل قانون لغو شود ) .
شگفت جمله‌اى است از شگفت كتابى ! چه عظيم است قرآن ! پيشروى دانشها ، رفيق پرهيزكاران . انديشهء بزرگ فيلسوفان سالها كاوش مىكند و قانون عليت عمومى و نظام آفرينش را بدست مىآورد ، مىخواهد به خود مغرور شود و ببالد كه عجب رازى را گشودم و چه عظيم قانونى را شناختم كه ناگهان قرآن را در جلوى خود مىبيند كه با تعبيرى بسيار رسا و در عين حال ساده اين راز را بيان كرده است : « هرگز سنّت خدا تغيير نمىكند » .
كه مىتواند از اين روشن‌تر بگويد ؟ كدام جمله مىتواند رساتر و محكم‌تر از اين باشد ؟ : « هرگز سنّت خدا تغيير نمىكند » .
قرآن كريم نه تنها بطور كلّى ، قانونى بودن و سنّت داشتن آفرينش را گوشزد مىكند بلكه در مواردى ، برخى از سنن مخصوص را نيز معرّفى مىنمايد .
دربارهء نيكبختى و بدبختى جامعه‌ها مىگويد :
( 1 ) . احزاب / 62 و فتح / 23 ( 2 ) . فاطر / 43