حياة الإمام الهادي ( ع ) ( تحليلى از زندگانى امام هادى ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٧٤
ابطال جبر و تفويض
حالى كه دلش به ايمان استوار است . » [ 1 ]
و نيز مىفرمايد :
« خداوند شما را به سبب قسمهاى بيهوده‌تان مؤاخذه نمىكند . » [ 2 ]
بنابراين اين قرآن مجيد و اخبار رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - دلالت دارند كه دل صاحب اختيار تمام حواس آدمى است و اعمال انسان را دل درست مىكند ، و آن چه را كه دل درست كند ، هيچ عاملى نمىتواند باطل سازد . اين بود شرح پنج نمونه‌اى كه امام صادق عليه السّلام آنها را ذكر فرموده بوده كه آنها اساس و پايهء منزلت بين منزلتين و اختيار مىباشد كه ميانهء جبر و تفويض است و چون اين پنج نمونه در يك انسان جمع باشد ، عمل بر طبق فرمان خداى عزّ و جل و پيامبرش واجب است و اگر كسى يكى از اينها را نداشته باشد به همان اندازه از ارزش كردار او كاسته گردد . »
امام هادى عليه السّلام ، پنج نمونه‌اى را كه امام صادق عليه السّلام بيان فرموده بود ، توضيح داده و به كنه اين امور توجه فرمود و فلسفهء آنها را با روشى منطقى و ارزشمند بيان كرد ، سپس فرمود :
« اما شواهد قرآنى بر عقيدهء امتحان و آزمايش به دليل توانايى ، كه اين عقيده جامع ميان دو عقيدهء ديگر است و بين بين آنها مىباشد ، بسيار است از جمله قول خداى تعالى :
« هرآينه شما را بيازماييم تا مجاهدان و صابران از شما را بشناسيم و اظهارات و اخبار شما را بيازماييم . » [ 3 ]
و فرموده است :
« براستى آنان را از جايى كه نمىدانند غافلگير كنيم . » [ 4 ]
و باز فرموده :
[ 1 ] سورهء نحل / 106 . [ 2 ] سورهء بقره / 225 . [ 3 ] سورهء محمد / 33 . [ 4 ] سورهء اعراف / 181 .