الحياة السياسية للامام الحسن ( ع ) ( تحليلى از زندگانى سياسى امام حسن مجتبى ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١١٤
نقشهء شگفت‌انگيز
منفى حضرت را در قبال بعضى از اركان آن يا كسانى كه هيأت حاكمه آنان را براى بر عهده گرفتن مناصب مهم حكومتى در آينده آماده مىكرد ، كم اهميت جلوه داده و اثر آن اقوال را نابود سازند ؛ و از سوى ديگر ، مواضع مثبت حضرت را در قبال مخالفان هيأت حاكمه يا كسانى كه به ديدهء رقيب به آنان مىنگريستند ، بىارزش و كم‌اهميت سازند .
ز ) اعتقاد به جواز توليت و رهبرى مفضول با بودن فاضل ، از ديگر رشته‌ها و فروع اين سياست شوم بود . اين اعتقاد ابو بكر بود « 1 » كه بعدها به عنوان عقيدهء معتزله مطرح شد . آنگاه كه همهء تلاشهاى آنان در جهت رفعت شأن خلفاى غاصب حق على عليه السّلام خنثى شد و كوشش‌هاى آنان در پايين آوردن مقام و منزلت على عليه السّلام و جعل احاديث باطل در مذمّت وى ، و تلاش آنان در جهت به فراموشى سپردن فضائل و كرامات على عليه السّلام از سوى مردم با شكست مواجه گرديد . « 2 » آن موقع همهء بافته‌هاى خود را پنبه ديدند و تمام تلاشهاى ناجوانمردانهء خود را بر باد رفته .
ح ) سياست تجهيل كه از طرف حاكمان ناشايست دربارهء امت مسلمان ، خصوصا مردم شام اعمال مىشد . تنها كافى است كه بدانيم ، شخصى از يكى از رهبران و صاحب‌نظران و انديشمندان شام پرسيد : اين ابو تراب كه امام مسجد بالاى منبر او را لعن مىكند كيست ؟ در پاسخ گفت : فكر مىكنم يكى از دزدان و راهزنان فتنه‌گر باشد . « 3 »
در جنگ صفين ، هاشم مرقال از يكى از سپاهيان معاويه پرسيد كه چرا در
( 1 ) . الغدير ، ج 7 ، ص 131 ، نقل از : سيرهء حلبى ، ج 3 ، ص 386 و التمهيد باقلانى ، ص 195 . ( 2 ) . ر . ك : اغانى ، ج 19 ، ص 59 . ( 3 ) . مروج الذهب ، ج 3 ، ص 38 .