بحار الأنوار ( زندگانى حضرت زهرا ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٤
آفت سوم : جعل جاعلان
ترجمه : هر چيزى را كه مىشنويد روايت نكنيد .
و يا مىفرمودند :
كفى بالمرء كذبا أن يحدّث بكل ما سمع . « 1 »
ترجمه : براى دروغگو بودن همين قدر كافى است كه انسان هر چه را مىشنود ، روايت كند .
با توجه به همين مقدّمات است كه حديث‌شناسان متبحّر تصريح كرده‌اند به اينكه نقل حديث جعلى و ضعيف جايز نيست مگر با تصريح بر جعلى يا ضعيف بودن آن .
بنا بر اين براى كسى كه با حديث سر و كار دارد جايز نيست كه هر حديثى را بدون بررسى در بارهء صحّت يا عدم صحّت آن نقل نمايد بلكه ضرورى است تا با استفاده از فنون و علوم مختلف مربوط به حديث ، به تحليل در بارهء هر حديث و روايت بپردازد و اگر پس از بررسى ، حديث مورد نظر را صحيح و سالم تشخيص داد آن را روايت كند ، چرا كه هدف اصلى در استفاده از حديث و سنّت ، دراية الحديث است نه رواية الحديث .
ائمهء طاهرين عليهم السّلام در اين مورد فرموده‌اند :
عليكم بالدرايات لا بالروايات . « 2 »
همّة السّفهاء الرواية و همّة العلماء الدّراية . « 3 »
العلماء تحزنهم الدراية ، و الجهّال تحزنهم الرّواية . « 4 »
حديث تدريه خير من ألف ترويه . « 5 »
با اين همه تأكيد در بارهء وجود احاديث جعلى و ضعيف ، و لزوم دراية الحديث ، با
( 1 ) معانى الاخبار ، ج 1 ص 159 . - بحار الانوار ، ج 2 ص 159 .
( 2 ) بحار الانوار ، ج 2 ص 206 .
( 3 ) بحار الانوار ، ج 2 ص 160 .
( 4 ) بحار الانوار ، ج 2 ، ص 161 .
( 5 ) معانى الاخبار ، ج 1 ، ص 2 . - بحار الانوار ، ج 2 ص 184 و 206 .