زندگانى على بن الحسين ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٩٧
قرآن به خط امام على بن الحسين ( ع )
تاريخ مسلم به نظر نميرسد و بعيد نيست كه تاريخ قطعى آن سال ( 300 ه ) و در دمشق باشد « 1 »
پوست آهو كه از آن به ( رق و جلد - 2 - ) تعبير ميكنند ، براى نوشتن قرآن و اسناد به كار رفته و استعمال آن بغايت اندك بوده است .
اما اين ماده در چه وقت براى نوشتن به كار رفته ؟ درست معلوم نيست ، همين قدر مسلم است كه در قرن سوم هجرى براى نوشتن قرآن از آن استفاده شده .
بعض محققين گويند اين ماده حتى پيش از اسلام نيز در بين عرب معروف بوده و يك بيت از معلقهء طرفة بن العبد را كه گويد :
و خذّ كقرطاس الشّامى و مشفر * كسبت اليمانى قدّس سره لم تجرّد « 3 »
بر اين گفته دليل گرفته و گويند ، وجه مشابهت گونه با قرطاس شامى در اينجا نازكى و براق بودن آن مىباشد .
اين ادعا بعيد به نظر نميرسد ، چه رق ، در اين نقطه معمول بوده است در لاروس بزرگ فرانسه ذيل كلمه پارچمينه
Parchomin
گويد :
Plin
قديم گويد ( رق ) بخاطر
Eumene
پادشاه
Pergame
بوجود آمد زيرا بطائسه مصر در زبان‌هاى اروپائى
Purchomin
و مأخوذ از
Pergame
است و آن را از پوست گوسفند ، بز ، گوساله ، خوك ، گوزن و غيره ميساختند . اين ماده نخست براى نوشتن مؤلفات و بعدها يعنى در قرن هفتم ميلادى براى تحرير فرمان‌ها به كار ميرفت . قديمترين فرمان سلطنتى بر روى پوست از
Thierry
سوم در ( 677 - م ) است « 4 » .
ليكن معروف بودن اين ماده در ميان عرب دليل نيست كه استعمال آن در حجاز شيوع كامل داشته است و مسلما اين نوع كاغذ كمياب و فوق العاده گران بوده و همه كس استطاعت تحصيل آن را نداشته .
ب - خطوطى كه در قرن اول هجرى معمول بوده است .
ابن نديم خطوط عربى را به ترتيب چنين ميشمارد :
( 1 ) . دائرة المعارف اسلامى فرانسه ص 390 ج 1 ( 2 ) و ( 3 ) و ( 4 ) . و گونه‌اى مانند قرطاس شامى و لبانى چون چرم يمانى ( قرمز ) كه موى آن نسترده باشد . لاروس بزرگ فرانسه ج 5 ص 272