تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — الصفحة ١٦١

يادداشتها

ديگر حاكى از آن است كه وى سفير دوم را در بغداد در سال 307 / 919 ملاقات كرد ( ت . الغيبه ، ص 5 - 203 ) .

( 94 ) . صفوانى روايت مىكند كه اران شهرى در آذربايجان بوده است ، ولى در ميان جغرافيدانان معروف است كه اران استانى بوده كه مركز آن « بردع » بوده است . وى در مثلث بزرگ زمينى كه در غرب نقطه اتصالى رودخانه‌هاى كر و رأس واقع شده قرار دارد ( ت .

الغيبه ، ص 204 ) .

( 95 ) . ت . الغيبه ، ص 204 .

( 96 ) . ابن حوقل ، المسالك و الممالك ، ص 264 ، سبكى ، مأخذ مذكور ، ج 3 ، ص 230 و 233 .

( 97 ) . ت . الغيبه ، ص 30 - 229 .

( 98 ) . رجال نجاشى ، ص 3 - 162 .

( 99 ) . بحار ، ج 51 ، ص 300 ، به نقل از كتاب النجوم .

( 100 ) . اختيار ، ص 3 - 542 و 527 .

( 101 ) . روايت كشى دلالت دارد كه روابط بين خوارج و اماميه در سيستان تيره بود .

وى نقل مىكند كه فضل بن شاذان وقتى كه خوارج به بيهق حمله كردند از دست آنها گريخت ، ولى در حين فرار در گذشت ( اختيار ، ص 543 ) . اصفهانى خبر مىدهد كه خوارج يكى از علويان موسوم به محمد بن جعفر بن محمد را به قتل رسانيدند ( خوارج ، ص 453 ) .

( 102 ) . اختيار ، ص 10 - 509 و 8 - 575 .

( 103 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 4 - 523 ، اختيار ، ص 10 - 509 و 80 - 575 .

( 104 ) . رجال نجاشى ، ص 5 - 264 .

( 105 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 524 .

( 106 ) . گرچه بيان روشنى از ارتباطات رازى و همدان وجود ندارد ، شواهد بسيارى موجود است كه رازى فعاليتهاى همهء وكلاى ايران را تحت سرپرستى داشته است ، بنابراين اين نكته كه او تمام فعاليتهاى حسن بن هارون را هدايت مىكرده ، بويژه با در نظر گرفتن اين روايت ، بيشتر از حد احتمال مىباشد .

( 107 ) . هاشم معروف الحسنى ، مأخذ مذكور ، ج 2 ، ص 568 .

( 108 ) .

javad AIi , OP . Cit . ni , DerIsLam , XXV

) 9391 ( ، 502 .

( 109 ) . ت . الغيبه ، ص 235 .

( 110 ) . رجال نجاشى ، ص 65 .

( 111 ) . ت . الغيبه ، ص 260 .

( 112 ) . همانجا ، ص 232 . گرچه ابن برينه مىگويد كه محل قبر در سمت غربى بغداد قرار داشته ، لكن امروزه قبرى در مسجدى واقع در خيابانى كه چهار راه ميدان در سمت شرقى بغداد ختم مىشود قرار دارد . اماميه معتقدند كه اين قبر مربوط به عثمان بن سعيد است .

( 113 ) . ت . الغيبه ، ص 3 - 232 .