تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — الصفحة ١٤٥

4 . دورهء نخستين سفير

چنانچه بدقت شرايط محيط بر حسن بن نضر را تا زمان مرگ او مطالعه كنيم مىتوان حدس زد كه وكلا اين امور را چنان ترتيب داده بودند كه شك و ترديد از دل او زدوده شود . احتمالا اين امر را به اين دليل انجام داده بودند كه حسن بن - نضر در ميان شيعيان و اماميهء قم شخصى ممتاز بود ( ( 51 ) ) ، و شك و ترديد او مىتوانست بر پيروان اين ناحيه تأثير سوء بگذارد . بنابراين شايد وكلاى قم ، سفير را در بغداد از ورود او مطلع ساخته بودند . از اقدام احمد بن اسحاق و ديگر وكلا كه البسه را به خانه حسن آوردند و بعد نامه‌اى نوشته و دستور دادند كالاها را به سامرا ببرد مىتوان به اين نكته پىبرد . نقل مىشود ، او در آنجا امام را ملاقات كرد و آن حضرت اعتبار وكلا را براى او تأييد نمودند ( ( 52 ) ) . از اين مثال و بسيارى ديگر از مثالها كه در اينجا ذكرى از آن بميان نيامده مىتوان به ابزارهاى مورد استفاده سفير براى رفع شك و ترديد و حيرت اماميه كه در اثر غيبت امامشان بوجود آمده بود پىبرد ، تا بدين ترتيب آنها را به اطاعت از سفير وادارد .

چنان كه پيش از اين هم ذكر شد سفير ، شيعيان را از پرسش درباره نام امام منع مىكرد . شايد سكوت توأم با وصيت امام عسكرى ( ع ) كه بموجب آن ما ترك خود را به مادرش بخشيد ، و او را وصى خود نمود ، بىآنكه نامى از جانشين خود بميان آورد ( ( 53 ) ) ، كارگزاران حكومت را معتقد ساخته باشد كه اماميه ديگر امامى ندارند و بنابراين ، هر فعاليتى از ناحيه ايشان بىاثر است .

در انجام چنين امرى ، سفير آزادى محدودى داشت تا با امام دوازدهم و پيروان او ارتباط داشته باشد . جملات زير كه منسوب به سفير است شارح اين موضوع مىباشد :

« خليفه چنين مىانديشد كه ابو محمد - امام عسكرى ( ع ) - عليه السلام ، بدون فرزند از دنيا رفته است . از اينرو ما ترك او تقسيم شد و به كسى اعطاء گرديد كه هيچ حقى نسبت به آن نداشت ، ولى او ( امام دوازدهم ) ساكت ماند . وكلاى او فعاليتهاى آن حضرت را بدون واهمه از توقف آن از تفتيش هدايت مىكنند . اگر نام ( امام ) مشخص شود ( ( اعضاء حكومت ) ) در جستجوى او ( جايگاه او ) بر مىآيند . بنابراين ، ترا