تشيع در مسير تاريخ ( فارسي ) — الصفحة ٧٤

يادداشتهاى فصل دوم :

( 59 ) . همان مآخذ ، ص 1449 ، نام پدرش بايد عرفجه باشد .

( 60 ) . همان مآخذ ، 1 ، ص 316 .

( 61 ) . درباره اين رقابت‌ها مراجعه كنيد به :

Montgomery watt , Muhammad at Mecca PP . 4 - 8 , 16 - 20 , ( 41 - 4 ) idem , Muhammad at Medina ( Oxford ,

1956 ) , PP . 151 - 91 .

( 62 ) . استيعاب ، 2 ، ص 594 .

( 63 ) . همان مآخذ ، 1 ، صص 92 ببعد ، شرح يعقوبى از آن ( 2 ، ص 124 ) چون رهبر خزرجى بايد اشتباه نوشتنى باشد .

( 64 ) . استيعاب ، 1 ، صص 172 ببعد ، مآخذ در مورد اينكه چه كسى اول بيعت كرد روشن نيستند يعقوبى ، در مآخذ ذكر شده مىگويد اول كسى كه بيعت كرد بشر بن سعد بود ، درحالىكه بنا به گفته بلاذرى ، 1 ، ص 582 اين شخص اسيد بن حضير بوده است .

( 65 ) . مراجعه كنيد به :

Henri Lammens , » Le'triumvirat' Abou Bakr , Omar , et Abov » Obaida « , Melanyes de la Faculte Orientale de L'universite st Joseph de Beyrouth , IV ( 1910 ) , PP . 133 - 44 .

( 66 ) . از اينجا ببعد ، مآخذ درباره زمان توالى وقايع خيلى گيج‌كننده‌اند زيرا هر حديثى جداگانه ثبت شده است . از اينرو ، مطمئن نيستيم كه آيا درخواست بيعت از على و هوادارانش بلافاصله پس از اينكه از سقيفه به مسجد آمدند انجام شد و يا پس از دفن پيامبر در روز بعد وقتى كه بيعت عموى به ابو بكر برگزار گرديد در عين حال مطالعه دقيق مآخذ ( مثلا ، بلاذرى ، 1 ، ص 582 ) قويا پيشنهاد مىكند كه اين تقاضا به مجردى كه آنان از سقيفه به مسجد آمدند صورت گرفت .

( 67 ) . تفسيرهاى گوناگون اين حديث را مىتوان در مدارك زير يافت : بلاذرى ، 1 ، صص 585 ببعد ، يعقوبى ، 2 ، ص 126 ، طبرى ، 1 ، ص 1818 ، ابو بكر الجوهرى در حديد ، شرح نهج البلاغه ، 2 ، صص 47 ، 50 ، 56 ، ببعد ، عقد ، 4 . صص 259 ببعد الامامه و السياسة 1 ، صص 13 - 12 ، ( گرچه نسبت آن به ابن قتيبه نادرست است ولى يقينا يكى از آثار قديمى بسيار غنى از نظر مآخذ مىباشد ) خبر بسيار مفصلى از حادثه حمله عمر و ابو بكر به خانه فاطمه و اعمال زور به اخذ بيعت از على را ارائه مىدهد همچنين مقاله

L . V . Vaglieri , EI

2 تحت عنوان « فاطمه » درباره اين وقايع اظهار نظر كرده مىگويد : « حتى اگر هم اين وقايع با تفصيلات اضافى بسط يافته باشند در عين حال بر اساس حقايق قرار دارند . »

( 68 ) . يعقوبى ، 2 ، ص 126 ، بلاذرى ، 1 ، ص 586 ، طبرى ، 1 ، ص 1825 ، عقد ، 4 ، ص 260 حديد ، 2 ، ص 22 .

( 69 ) . براى تفصيلات و تفاوتهاى مشخصى در نامها مراجعه كنيد به يعقوبى ، مآخذ ذكر شده در بالا ، بلاذرى 1 ، ص 588 ، عقد ، 4 ، ص 259 ، حديد ، 2 ، صص 50 ببعد .

( 70 ) . ابن سعد ، 6 ، ص 15 ، استيعاب ، 2 ، 1 ، ص 334 .

( 71 ) . ابن سعد ، 4 ، صص 378 ببعد ، استيعاب ، 2 ، ص 448 .

( 72 ) . ابن سعد ، 3 ، صص 484 ببعد ، استيعاب ، 2 ، 424 ، 4 ، ص 1606 .

( 73 ) . ابن سعد ، 3 ، صص 471 ببعد ، استيعاب ، 2 ، ص 662 .

( 74 ) . استيعاب ، 3 ، ص 1033 .

( 75 ) . ابن سعد ، 4 ، ص 364 ، 1 ، صص 155 ببعد .

( 76 ) . ابن سعد ، 3 ، ص 498 ، استيعاب ، 1 ، صص 65 ببعد .

( 77 ) . ابن سعد ، 4 ، ص 219 ، استيعاب ، 4 ، صص 1652 ببعد .

( 78 ) . ابن سعد ، 3 ، ص 246 ، استيعاب ، 3 ، صص 1135 ببعد .

( 79 ) . استيعاب ، 4 ، صص 1480 ببعد .

( 80 ) . ابن سعد ، 4 ، ص 75 ، استيعاب ، 2 ، ص 634 .

( 81 ) . استيعاب ، 2 ، ص 510 . )