حياة القلوب ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٦١

فصل سوم در بيان ترك أولى كه از حضرت آدم وحوّا عليهما السّلام صادر شد وآنچه بعد از آن جارى شد تا فرود آمدن ايشان بر زمين

مىشود ، زيرا كه ملوك از رعايا وملازمان به قدر قرب ومنزلت ايشان ومعرفت ايشان به بزرگى پادشاه خدمت از ايشان مىطلبند ، وبه اين نسبت ايشان را مؤاخذه مىنمايند ، واز ساير رعايا جرمهاى بسيار مىگذرانند به ناداني ايشان ، ومقربان ايشان را به اندك ترك ادائى آداب معاتبات ومؤاخذات مىنمايند ، بلكه اگر يك طرفة العين متوجه غير أو شوند در معرض تنبيهات وتأديبات بر مىآورند ، وبسا باشد كه بعضي از ملوك يكى از مقربان خود را كه شب وروز با أو مىباشد براي مصلحت به خدمتي بفرستد وچون بازگردد وگريه كند وعجز كند ، خود را به سبب اين بعد وحرمان اضطراري مقصّر نمايد ؛ وبسيار است كه يكى از مقربان براي اظهار نعمت ولطف آن پادشاه نسبت به خود ، با نهايت فرمانبردارى مىگويد كه : سر تا پا تقصيرم وخدمتم لايق شأن تو نيست ، واگر خدمتي كرده‌ام به لطف وتوجه توست ومنم عاصى ومنم مقصّر ومنم گناهكار وشرمسار ، يعنى اگر لطف تو نمىبود چنين مىبودم . ودر اين مقام سخن بسيار است وان شاء اللّه بعد أزين در مقامات مناسبه بعضي از آنها مذكور مىشود ، وآنچه در اين حديث وارد شده است كه اين گناه صغيره بوده وپيش از پيغمبرى صادر شد ، ونهى از أنواع شجره معلوم نبود ، اينها ظاهرا موافق مذاهب مخالفين است وموافق أصول شيعه نيست ، وممكن است كه بر وجه تقيه مذكور شده باشد يا بر سبيل تنزّل ، يا مراد از صغيره فعل مكروه بوده باشد ، واين قسم مكروه بعد از پيغمبرى بر ايشان روا نباشد ، وارتكاب اين قسم از مكروه به تسويل شيطان بوده باشد كه با وجود قيام قرينه بر اينكه مراد نوع آن درخت بوده است ، وبه احتمال اينكه نهى مخصوص آن درخت بوده باشد ، ارتكاب آن مكروه نموده باشند . وبسط قول در اين باب در كتاب « بحار الأنوار » نموده‌ايم ، هر كه خواهد به آنجا رجوع نمايد « 1 » .

ودر حديث معتبر ديگر منقول است كه : علي بن الجهم « 2 » از حضرت امام رضا عليه السّلام پرسيد كه : آيا قائل هستى كه پيغمبران معصومند ؟ فرمود : بلى . پرسيد : پس چه مىگوئى

( 1 ) . بحار الأنوار 11 / 198 . ( 2 ) . در هر دو مصدر : علي بن محمد بن الجهم است .