حياة القلوب ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٥

فصل سوم در بيان ترك أولى كه از حضرت آدم وحوّا عليهما السّلام صادر شد وآنچه بعد از آن جارى شد تا فرود آمدن ايشان بر زمين

شده است مأوّل است به غبطه ، زيرا كه حسد بردن بر بعضي كه زوال نعمت را از محسود خواهند حرام است ، وآرزوى آن نعمت بدون آنكه زوالش را از محسود خواهند غبطه است وبد نيست ، وليكن چون پيشتر اظهار شده بود به آدم وحوّا كه اين مرتبه مخصوص ايشان است آرزوى اين مرتبه نسبت به جلالت ايشان مكروه وترك أولى بود ، وهمچنين عزمي كه مستحب بود كه در ولايت ومحبت ايشان داشته باشند از ايشان فوت شد ، چون ارتكاب مكروه وترك مستحب در جنب بزرگى مرتبهء ايشان عظيم بود معاتب شدند .

وبه سند معتبر منقول است كه از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند كه : بهشت آدم آيا از باغهاى دنيا بود يا از بهشتهاى آخرت ؟ فرمود : باغي بود از باغهاى دنيا كه آفتاب وماه در آن طلوع مىكرد ، واگر بهشت آخرت بود هرگز از آن بيرون نمىرفت « 1 » .

مترجم گويد كه : خلاف است ميان علما در آنكه بهشت حضرت آدم عليه السّلام در زمين بود يا در آسمان ، واگر در آسمان بود آيا همان بهشت بود كه در آخرت مؤمنان داخل آن مىشوند يا غير آن ؟ أكثر مفسّران را اعتقاد آن است كه همان بهشت خلد آخرت بود كه مؤمنان در آخرت به جزاى عمل داخل آن مىشوند ؛ ونادرى گفته‌اند كه : باغي بود از باغهاى آسمان غير آن بهشت خلد ؛ وجمعى گفته‌اند كه : باغي بود از باغهاى زمين چنانچه در اين حديث وارد شده است ، واستدلال كرده‌اند به آنچه در اين حديث وارد شده است ؛ كسى كه داخل بهشت خلد شود نمىبايد بيرون آيد ، وجواب گفته‌اند كه : آنچه معلوم است آن است كه كسى كه بعد از موت به جزاى عمل داخل بهشت شود بيرون نمىآيد ، واينكه بر هر وجهي كه داخل شوند بيرون نمىآيند ، معلوم نيست ، بلكه بر خلافش اخبار بسيار وارد است ، مثل داخل شدن حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلم در شب معراج ودخول وخروج ملائكة « 2 » . ومعارض اين حديث اخبار بسيار وارد شده است كه دلالت بر اين مىكند كه بهشت آن حضرت همان بهشت جاويد بوده است ودر آسمان بوده است چنانچه بعضي

( 1 ) . تفسير قمى 1 / 43 ؛ كافى 3 / 247 . ( 2 ) . مجمع البيان 1 / 85 ؛ تفسير فخر رازي 3 / 3 .