حياة القلوب ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٦

فصل دوم در خبر دادن جناب مقدس ايزدى ملائكة را از خلق آدم وامر كردن ايشان را به سجدهء أو ، وامتناع نمودن إبليس لعين

وبه سند معتبر ديگر از حضرت امام رضا عليه السّلام از پدران بزرگوارش از أمير المؤمنين عليه السّلام منقول است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلم فرمود : بدرستى كه حق تعالى تفضيل داده است پيغمبران مرسل خود را بر ملائكهء مقربين ، وفضيلت داده است مرا بر جميع پيغمبران ومرسلان ، وفضيلت داده است تو را بعد از من يا علي وامامان از ذرّيّت تو را ، پس فرمود : بدرستى كه حق تعالى خلق كرد آدم را پس ما را به امانت سپرد در پشت أو ، وامر كرد ملائكة را كه سجده كنند از براي أو از براي تعظيم واكرام ما ، وسجده كردن ايشان براي خدا عبوديت وبندگى بود ، وبراي آدم گرامى داشتن وأطاعت بود براي اينكه ما در صلب أو بوديم ، پس چگونه ما بهتر از ملائكة نباشيم وحال آنكه همهء ملائكة سجده كردند آدم را ؟ « 1 »

مترجم گويد : اجماع جميع مسلمانان است كه سجدهء ملائكة حضرت آدم عليه السّلام را سجدهء عبادت وپرستيدن نبود ، وچنين سجده از براي غير خدا كردن شرك وكفر است . ودر حقيقت اين سجده سه قول است :

أول آنكه : اين سجده از براي خدا بود ، وآدم قبله بود ، چنانچه مردم رو به كعبه مىكنند وخدا را سجده مىكنند ، وحديث أول دلالت بر اين كرد .

دوم آنكه : مراد از سجود ، انقياد وخضوع وأطاعت است ، نه سجدهء متعارف ، اگر چه اين معنى به حسب لغت محتمل است امّا ظواهر اخبار بسيار بلكه صريح بعضي ، شهادت بر خلاف اين مىدهد .

سوم آنكه : سجدهء حقيقي بود براي تعظيم وتكريم آدم عليه السّلام ، وفي الحقيقة عبادت خدا بود ، چون به امر أو واقع شد ، وظاهر أكثر اخبار اين است .

پس ظاهر شد كه سجده از براي غير خدا به قصد عبادت ، كفر است ؛ وبه قصد تعظيم بدون امر خدا ، فسق است ، بلكه محتمل است كه سجدهء تحيّت در أمم سابقه تجويز بوده باشد ودر اين امّت حرام شده باشد . وأحاديث بسيار بر نهى از سجده از براي غير خدا وارد شده است .

( 1 ) . عيون أخبار الرضا 1 / 262 ؛ علل الشرايع 5 .