دانشنامهء شعر عاشورايى انقلاب حسينى در شعر شاعران عرب و عجم ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣
عبيد اللّه بن حرّ جعفى
عبيد اللّه بن حرّ جعفى
عبيد اللّه بن حرّ جعفى
عبيد اللّه بن حرّ بن مجمع بن خزيم جعفى از اشراف كوفه و مردى شجاع و از بزرگان قوم خود بود . وى از اصحاب عثمان بن عفان است . پس از قتل عثمان به معاويه پيوست و در جنگ صفين با او بود . پس از شهادت على ( ع ) به كوفه رفت و در فاجعه‌ى كربلا حاضر نشد .
در منزل « بنى مقاتل » با كاروان امام حسين ( ع ) مواجه شد و امام ( ع ) از او تقاضاى يارى كرد . اما او نپذيرفت و گفت : من از كوفه گريخته‌ام كه مجبور نشوم از طرف عبيد اللّه با تو بجنگم و به تو نيز نمىپيوندم كه پايان كار را مىدانم . امام فرمود : « اينك كه به يارى ما اقدام نمىكنى ، از خدا بترس و با ما كارزار مكن و از اينجا برو . سوگند به خدا هركس نداى ما را بشنود و ما را يارى نكند ، هلاك مىشود . « 1 » »
مورّخان نوشته‌اند : عبيد اللّه پس از حادثه‌ى عاشورا ، پيوسته دريغ مىخورد كه چرا چنان توفيق بزرگى را از دست داد و شعرهايى در اين‌باره به او نسبت داده‌اند . در اشعار او سوزش اين افسوس را مىتوان يافت . گويند اين اشعار به گوش عبيد اللّه بن زياد رسيد و او را خواند ولى عبيد اللّه بن حرّ اجابت نكرد و بر اسب خويش نشست و از كوفه خارج شد و در محلّى كنار فرات اقامت گزيد . چون مصعب بن زبير خروج كرد به دو پيوست و در جنگ با مختار ثقفى او را يارى كرد . مصعب از او ترسيد و او را حبس كرد . پس از مدتى با وساطت عده‌اى آزاد شد و جنگجويانى را فراهم كرد و « تكريت » را گرفت و به كوفه حمله كرد ولى عده‌اى از سپاهيانش متفرق شدند و او از بيم اسيرى به سال 68 هجرى خود را به فرات انداخت و غرق شد . « 2 »
- * -
1 - فيا لك حسرة نادمت حيا * تردّد بين حلقى و التراقى
2 - حسين حين يطلب بذل نصرى * على أهل الضلالة و النفاق
3 - و لو أنى او اسيه بنفسى * لنلت كرامة يوم التلاق
4 - مع ابن المصطفى نفسى فداه * تولى ثم ودّع بانطلاق
5 - فقد فاز الاولى نصروا حسينا * و خاب الآخرون الى النفاق « 3 »
1 - تا زنده‌ام ، حسرت و نامرادى بر من باد ، حسرتى كه فضاى سينه‌ام را پر كرده است .
2 - وقتى كه حسين ( ع ) از من در برابر دشمنان و نامردمان يارى خواست .
( در آن روز امام از او خواست بازگشتى به خود داشته باشد تا تمام گناهان و نارواييهاى جانش از بين برود و محو شود )
3 - اگر من جانم را فدايش مىكردم ، در روز بازپسين پيروزمند و كامروا بودم .
4 - روزىكه با پسر پيامبر وداع كردم ، واى بر آن روز !
5 - آنان‌كه حسين را يارى كردند ، نيك‌بخت بودند و آنان‌كه از او روى گرداندند و رهايش كردند ، چند چهره و منافق بودند .
* * *
( 1 ) - الفتوح ؛ ص 879 . ( 2 ) - الاعلام زركلى ؛ ص 615 . ( 3 ) - مقتل ابى مخنف ؛ ص 72 - 74 . ادب الطف ؛ ج 1 ، ص 96 و 97 .