دانشنامهء شعر عاشورايى انقلاب حسينى در شعر شاعران عرب و عجم ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٩٧
شيخ محمّد على اعسم
شيخ محمّد على اعسم
شيخ محمّد على اعسم
شيخ محمّد على اعسم بن شيخ حسين بن شيخ محمّد زبيدى نجفى ، در حدود سال 1154 ه ق . در نجف متولّد شد ، و به سال 1233 هجرى در همانجا وفات يافته و در صحن مرتضوى دفن شد . وى از فحول شعرا و اكابر فقهاى عصر خويش بود .
شيخ محمد على پس از تكميل اوليّات علوم متداوله مدارج عالى اجتهاد را نزد سيد مهدى بحر العلوم پيمود و از مصاحبين و ملتزمين وى گشت و در محافل شعر و ادب در كنار سيد شركت مىجست و اشعار زيادى را در مدح استادش سروده است .
او از شعراى اواخر قرن دوازده و اوايل قرن سيزدهم مىباشد . وى داراى ديوان شعرى است كه اكثر قصايد آن در مراثى حضرت ابا عبد اللّه الحسين ( ع ) مىباشد . « 1 »
از ديگر آثار او مىتوان « ارجوزه در ارث » ، « ارجوزه در رضاع » ، « ارجوزه در اطعمه » و « ارجوزه در ديات » را نام برد . شيخ محمد على مجدد نهضت علمى خاندان آل اعسم است .
* * *
1 - و كم منزل قد سمى بالنّزيل * و لو طاولته السّما طالها
2 - بنفسي كراما سخت بالنّفوس * بيوم سمت فيه أمثالها
3 - و صالوا كصولة أسد العرين * رأت في يد القوم أشبالها
4 - تري أن في الموت طول الحياة * فكادت تسابق آجالها
5 - و لم يبق للّسبط من ناصر * يلاقي من الحرب أهوالها
6 - بنفسي فريدا أحاطت به * عداه فجاهد أبطالها
7 - إلى أن هوى فوق وجه الثّري * و « زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها » « 2 »
8 - تراهم على الارض مثل النّجوم * مع البدر و الخسف قد غالها
9 - قد استأصلوا عترة المصطفى * و لم يخلق الكون إلّا لها « 3 »
1 - چه منزل بلندمرتبه‌اى است كه ساكنان آن در رفعت از آسمان بالاترند .
2 - جان من فداى افراد كريمى باد كه در روزى كه با ياران خود به آسمانها پرواز كردند ، جان خود را بخشيدند .
3 - آنها مانند شيرانى كه فرزندان خود را گرفتار مىبينند ( به دشمن ) حمله كردند .
4 - آنها چون مىديدند كه طول زندگى در مرگ است ، در رسيدن به مرگ از يكديگر سبقت مىگرفتند .
5 - براى نوه‌ى پيامبر ( ص ) ياورى باقى نماند كه در رويارويى آن نبرد ( سخت ) ايستادگى كند .
6 - جانم فداى كسى باد كه دشمنان او را محاصره كردند و او با قهرمانان آنها مجاهده كرد .
7 - تا آنگاه كه بر زمين افتاد و زلزله‌اى زمين را لرزاند .
8 - آنان كه بر خاك افتادند ، گويى ستارگانى بودند كه به همراه قرص ماه منخسف شدند .
9 - آنها خانواده‌ى پيامبر ( ص ) را كه هستى به خاطر آنها خلق شده است ، درمانده كردند .
( 1 ) - ادب الطف ؛ ج 6 ، ص 196 . ( 2 ) - اشاره به آيه 1 سوره زلزله ؛ هنگامىكه زمين به سخت‌ترين زلزله خود به لرزه درآيد . ( 3 ) - اعيان الشيعه ؛ ج 9 ، ص 442 . ادب الطف ؛ ج 6 ، ص 194 و 195 .