حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٩

نمونه‌هايى از تفسير امام رضا ( ع )

جايز نيست براى اينكه خداى متعال شبيه هيچ چيز نيست ، و راه در روش سوم اثبات بدون تشبيه است .

علّامه طباطبائى اين سه روش را توضيح چنين داده است :

« مراد از روش نفى ، نفى معانى صفات از خداى متعال است همان‌گونه كه معتزله اين روش را اتخاذ كردند ، و در معناى آن برگشت صفات ثبوتيه به نفى آنچه مقابل آن است مانند قول به اينكه معنى قادر اين است كه عاجز نيست و معنى عالم اين است كه جاهل نيست ، مگر اينكه رجوع شود به آنچه كه امام عليه السلام در روش سوم تذكر داده است .

و مراد از روش تشبيه اين است كه خداى متعال را به غير او تشبيه كنند و مانند او چيزى نيست . يعنى ثابت مىشود براى او صفتى كه معناى آن محدود است ، صفتى كه او را از غير او جدا مىكند به طورى كه اگر قدرت او مانند قدرت ما باشد و علم او مانند علم ما باشد و همچنين اگر همهء صفات او مانند صفات ما باشد و احتياج او مانند احتياج ما باشد ، پس واجب نخواهد بود و خدا برتر از اين است .

و مراد از روش اثبات بدون تشبيه اين است كه براى او اصل معناى صفت ثابت شود ، و نفى كند از او خصوصيتى را كه مقارن اوست در ممكنات مخلوقه ، يعنى صفت ثابت مىشود و حد نفى مىگردد . » « 1 »

27 . و قول خداى متعال : ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ « 2 » .

( 1 ) امام عليه السلام در حديث ذيل به اين آيهء كريمه استشهاد كرد و فرمود :

خداى عزّ و جل پيامبر ما را قبض روح نكرد تا دين او را كامل نمود و بر او قرآن را نازل فرمود كه در آن هر چيزى را بيان داشته است از حلال و حرام ، و حدود و احكام ، و تمام آنچه كه مورد نياز مردم است ، و گفته : ما فَرَّطْنا فِي


( 1 ) الميزان ، ج 7 ، ص 41 . ( 2 ) انعام / 38 .