حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٠

2 . پرسشهاى سليمان مروزى

اراده نخواهد بود . گاهى علم ثابت است اگر چه معلوم به منزلهء بصر نيست .

ممكن است انسان بصير باشد اگر چه مبصر نباشد . و كارهاى علم ثابت است اگر چه معلوم نيست .

( 1 ) سليمان پاسخ داد : اراده ساخته شده است .

امام جملهء سليمان را تأييد نكرد و گفت : بنابراين اراده مخلوق است و مانند سمع و بصر نيست ، زيرا سمع و بصر مصنوعى نيست و اين مصنوعى است .

سليمان گفت : اراده يكى از صفات جاودان است .

امام در پاسخ گفت : بنابراين انسان هم بايد جاودان باشد زيرا صفاتش جاودانى است .

سليمان در صحبتش شروع به طفره رفتن كرد و گفت : نه ، زيرا او اين كار را انجام نمىدهد ( يعنى اراده ) .

( 2 ) در نتيجه امام براى اين كار از او انتقاد كرد و گفت : اى خراسانى ، چقدر خطاهاى تو زياد است ! آيا اشياء طبق ارادهء او نيستند ؟

سليمان در خطاى خود پافشارى كرد و گفت : نه .

امام در پاسخ او گفت : اگر اشياء بر طبق ارادهء او يا خواست او يا فرمان او يا فعل او نيستند ، پس چگونه هستند ؟ خدا بزرگتر از آن است ! سليمان گيج شده بود و نمىتوانست چيزى بگويد . پس امام به رد كردن حرفهاى بىاساس سليمان و تصوراتش ادامه داد و از او پرسيد : نمىخواهى به من بگويى دربارهء اين كلمات خداى سبحانه و تعالى كه مىفرمايد : وَ إِذا أَرَدْنا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنا مُتْرَفِيها فَفَسَقُوا فِيها « 1 » ؟ آيا معنى آن اين نيست كه به اين وسيله ارادهء او حادث نمىشود ؟

( 1 ) اسراء / 16 .