سيره معصومان ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٣٥٤
قبول صلح و دورى كردن از دشمن پس از صلح و وفاى به عهد
آخرت بر تو خواهد بود . و حق را از دور و نزديك اجرا كن و در اين راه بردبار و حسابگر باش اگر چه در اثر اجراى حق به خويشانت آسيبى برسد و پايان حق را با آنچه بر تو سنگين است بنگر كه پسنديده است .
اظهار دليل براى مردم وقتى گمان به ستمگرى حاكم بردند
اظهار دليل براى مردم وقتى گمان به ستمگرى حاكم بردند
اگر مردم به تو گمان ستم بردند عذر خود را براى آنان اظهار و بدين وسيله گمانهاى آنها را دربارهء خود زايل كن . زيرا در اين كار رياضتى است از جانب خودت به خويشتن و مهربانى است به مردم . و عذر آوردنى است كه با آن به آنچه خواستارى از وادار كردن آنها به حق ، مىرسى .
قبول صلح و دورى كردن از دشمن پس از صلح و وفاى به عهد
قبول صلح و دورى كردن از دشمن پس از صلح و وفاى به عهد
و از صلحى كه رضاى خداوندى در آن است و دشمن تو را بدان مىخواند امتناع مكن . زيرا صلح ، متضمن راحت سپاهيان و آسايش اندوهها و آسودگى شهرهاست . ولى پس از صلح با دشمن ، از او بسيار بر حذر باش زيرا چه بسا كه دشمن خود را به قصد غافلگيرى نزديك كند .
پس احتياط و دورانديشى پيش بگير و فورا زير بار حسن ظن مرو . اگر ميان خود و دشمن پيمانى بستى و او را از سوى خودت تأمين دادى به پيمانت وفا و ذمّت خود را رعايت كن و خود را سپر پيمانى كه بسته‌اى قرار ده . زيرا چيزى در واجبات خدا در اجتماع مردم با اختلاف هواها و پراكندگى انديشه‌هايشان ، بزرگ‌تر از تعظيم وفاى به پيمان نيست . مشركان هم قبل از مسلمانان وفاى به عهد را در ميان خود لازم مىدانستند . زيرا فرجام پيمان‌شكنى را ديده بودند . پس به عهد خود خيانت مكن ، آن را مشكن و دشمنت را فريب مده كه جز انسان نادان و تيره‌روز كس ديگرى بر خدا گستاخى نمىكند . حال آنكه خداوند عهد و پيمان خود را به منزلهء امن و آسايشى كه در ميان بندگان گسترده ، قرار داده است . و آن را حريم و پناهگاهى گذارده كه به استوارى آن زيست كرده در پناه آن بروند . پس ايجاد تباهى و فريب در آن جايز نيست . پيمانى مبند كه در آن تأويل و بهانه و به كار بردن فريب جاى داشته باشد و پس از انعقاد پيمان سخن دو پهلو به كار مبر و مبادا سختى كار كه بايد در آن عهد خود را رعايت كنى تو را بدون آنكه بر حق باشى ، وادار به شكستن پيمان كند . زيرا شكيبايى تو بر كار دشوارى كه در پاداش آن انتظار راحتى و افزونى دارى بسى بهتر است از حيله‌اى كه به كار بندى و از آن بيمناك باشى كه از جانب خداوند مورد مؤاخذه قرار مىگيرى . به طورى كه هيچ راهى ندارى و در دنيا و آخرت نمىتوانى عفو و بخشش از آن را مسئلت كنى .