سيره معصومان ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٣٢٠
كتابهايى كه سخنان آن حضرت را گرد آورده‌اند
12 . دعاها و مناجاتى كه از آن حضرت به جا مانده است و برخى از دانشمندان آنها را جمع كرده و بدان صحيفهء علويه گفته‌اند ، ( اين كتاب نيز به چاپ رسيده است ) .
13 . مسند آن حضرت كه توسط نسايى جمع آورده شده است . اين كتاب حاوى احاديث و رواياتى است كه از آن حضرت نقل شده . در كشف الظنون در اين باره گفته شده : « مسند على ( ع ) تأليف ابو عبد الرحمن احمد بن شعيب نسايى متوفى در سال 303 ه » . اين كتاب غير از كتاب خصايص است كه در فضل على بن أبي طالب به نگارش درآمده كه در كشف الظنون هم نام آن آمده است . اين سه كتاب اخير را در واقع مىتوان از باب توسع ، جزو تأليفات آن حضرت دانست .
14 . جنة الاسماء . در كشف الظنون در اين باره آمده است : « جنة الاسماء نوشتهء امام على بن أبي طالب است كه امام محمد غزالى ( متوفى در 505 ه ) بر آن شرحى نوشته است .
من خود نيز اين مطلب را در برخى از كتابها يافتم » . براى ما روشن نشد كه اين كتابى كه غزالى آن را شرح كرده است چيست ؟ و چرا آن را به على ( ع ) نسبت مىدهند ؟ و بعيد نيست كه در اين سخن تحريفى صورت گرفته باشد .
كتابهايى كه سخنان آن حضرت را گرد آورده‌اند
كتابهايى كه سخنان آن حضرت را گرد آورده‌اند
در قسمت اول از اين جلد سخن ابن ابى الحديد را نقل كرديم كه گفته بود : براى هيچ يك از فصحاى صحابه يك دهم يا نصف آن ، از سخنانى كه از على ( ع ) گردآورى شده ، تدوين نشده است . ما پيش از اين ، درج سوم قسمت يك فهرستى از كتبى كه سخنان آن حضرت را جمع آورده‌اند ارائه داديم و در اينجا نيز اين فهرست را همراه با اختصار و زيادتى نسبت به آنجا ، ذكر مىكنيم :
1 . نهج البلاغه كه توسط شريف رضى جمع‌آورى شده و تاكنون چندين بار به چاپ رسيده است .
2 . ما فات نهج البلاغه من كلامه ( سخنان آن حضرت كه در نهج البلاغه نيامده است ) جمع‌آورى شده توسط فاضل معاصر شيخ هادى بن شيخ عباس بن شيخ جعفر فقيه نجفى ( اين كتاب به چاپ رسيده است ) .
3 . مائة كلمه جمع‌آورى شده توسط جاحظ ( مطبوع ) .
4 . غرر الحكم و درر الكلم گردآورى شده توسط عبد الواحد بن محمد بن عبد الواحد آمدى تميمى . وى اين سخنان را از كلمات كوتاه آن حضرت جمع‌آورى كرده و با نهج البلاغه نزديك است . انگيزهء آمدى در تأليف اين كتاب ، كارى بود كه جاحظ در تأليف مائة الكلمه به انجام رسانده بود . ( مطبوع ) .