سيره معصومان ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٢٥٦
جنگ نهروان با خوارج سال 37 يا 38 هجرى
جنگ نهروان با خوارج سال 37 يا 38 هجرى
جنگ نهروان با خوارج سال 37 يا 38 هجرى
خوارج همان كسانى بود كه در روز جنگ صفين به انكار حكميت پرداخته گفتند : نيست حكومتى مگر براى خدا . پيش از اين دربارهء نخستين كسى كه اين سخن را بر زبان راند گفت‌وگو كرديم . همچنين يكى ديگر از نامهاى اين جماعت ، حروريه است . زيرا در ابتداى ماجرايشان در محلى به نام حروراء گرد آمدند . على ( ع ) با آنان به جنگ برخاست و در محلى به نام نهروان ، جايى در ميان بغداد و حلوان ، آنان را كشت . آنان ولايت ابو بكر و عمر را پذيرفتند و از عثمان و على برائت جستند . آنان ولايت عثمان را تا قبل از بدعتهايى كه عثمان گذارد و ولايت على ( ع ) را تا پيش از حكميت قبول داشتند . اينان قاريانى بودند كه در جنگ صفين حضور داشتند و پيشانيهايشان از سجده‌هاى طولانى ، سياه شده بود . امير مؤمنان ( ع ) به ايشان فرمود : كارى كه معاويه به آن دست زده حيله‌اى بيش نيست . اما آنان ، سخن وى را نشنيده و آن حضرت را به پذيرش حكميت واداشتند و سپس خود آن را انكار كردند . وقايع و حوادث مختلفى در زمان حكومت امويه و عباسيه براى خوارج پيش آمده كه در كتب تاريخ مشهور و مذكور است و تا هم اكنون گروهى از آنان در زنگبار ، مغرب و شمال افريقا و برخى نقاط ديگر زندگى مىكنند .
طبرى در تاريخ خود روايت كرده است : هنگامى كه على ( ع ) مىخواست ، ابو موسى را براى حكميت روانه كند ، دو تن از خوارج به نامهاى زرعة بن برج طايى و حرقوص بن زهير سعدى نزد وى آمدند و گفتند حكميت تنها از آن خداست . على ( ع ) گفت : حكميت مخصوص خداوند است . حرقوص به آن حضرت گفت : از گناه خود توبه كن و از حكميت دست بردار و ما را به طرف دشمن بر تا با آنها بجنگيم . على ( ع ) فرمود : اين را به شما گفته بودم اما شما از سخن من سرتافتيد . لا جرم ما ميان خود و ايشان عهدنامه‌اى نوشتيم و شرطها در آن گذارديم