خلاصهء سيرت رسول الله ( ص ) — الصفحة ٠.٣٥

اخبار ابن إسحاق در روايات ابن هشام وطبري

كتاب المبتدأ مربوط بوده است به آغاز آفرينش جهان وخلق آدم أبو البشر وهبوط أو وقصهء إبليس به روايت أهل تورات ، وروايت ديگران دربارهء فرزندان آدم وقصهء نوح ونسل يافث ( صقالبه وترك‌ها ) وحكايت قوم عاد وحكايات مربوط به إبراهيم ، عليه السلام ، ولوط وذكر شعيب وأهل مدين وقصهء يوسف وخضر وموسى وفرعون وانبياى بني إسرائيل ومريم وزكريا ويحيى وعيسى وأصحاب كهف وقصهء يونس وجرجيس ، وبالآخرة نسب پيغمبر أكرم صلعم از إسماعيل تا عبد اللّه بن عبد المطلب .

كتاب المبعث با تولد پيغمبر أكرم صلعم آغاز وبه هجرت آن حضرت از مكة به مدينه انجام مىيافته است ؛ به اين معنى كه كتاب المبعث شامل وقايع زندگانى آن حضرت پيش از هجرت به مدينه بوده است ، همچنان كه در سيرهء ابن هشام وترجمهء آن وهمين كتاب خلاصه آمده است . وقايع مربوط به اين مدت داراى گاه‌شمارى استوارى نيست ، وبه سبب فقدان مدارك وگزارش ، تمام وقايع را در بر ندارد .

پس از كتاب المبعث ، كتاب المغازي به معناى اخصّ قرار داشته كه شامل توصيف جنگ‌هاى زمان پيغمبر أكرم صلعم وساير وقايع وتفصيل فتح مكة وحجة الوداع ووفات وقضيهء سقيفهء بنى ساعده بوده است .

اخبار ابن إسحاق در روايات ابن هشام وطبري

اخبار ابن إسحاق در روايات ابن هشام وطبري

مجموع اين اخبار بوده است كه راويان محمد بن إسحاق ، يا به طور مدون يا به طور پراكنده ، وبه صورت قطعات متفرق ، با حذف كردن جملات يا قسمت‌هايى وافزودن رواياتى از ديگران به آن‌ها ، در دسترس عامه گذارده‌اند كه در كتاب‌هاى اخبار وتاريخ وتفسير مسطور است « 1 » ، از آن جمله دو روايت نسبتا كامل ودو روايت ناقص به دست ما رسيده است ، از اين قرار :

1 - كتاب سيرة النبوية ، تأليف عبد الملك بن هشام .

2 - بخشي از كتاب تاريخ الرّسل والملوك ( مشهور به تاريخ طبري ) ، تأليف أبى جعفر محمد بن جرير طبري .

3 - روايت ناقص أحمد بن عبد الجبار عطاردى كوفي ( 177 - 271 يا 272 ) ، از قول يونس


- سيرة ابن إسحاق تحقيق پروفسور حميد اللّه به اين شرح كه قال يونس بن بكير : كل شيء من حديث ابن إسحاق مسند ، فهو املاه على ، أو قرأه على ، أو حدثني به . وما لم يكن مسندا ، فهو قراءة قرىء على ابن إسحاق . ( 1 ) . در مقدمهء سيرت رسول اللّه ، ص 19 - 39 ، در ضمن معرفى راويان محمد بن إسحاق ، ودر صفحات 55 - 71 ، فهرست قطعات مزبور داده شده است .