حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٥٩٢
جريان رو به رشد تشيع در دوران غيبت صغرا
اين مسأله در ميان علماى شيعه مورد اختلاف بوده و بعدها مير داماد در جواب استفتايى در اين باره « 1 » كتابى به نام « شرعة التسميه فى النهى عن تسمية صاحب الزمان عليه السّلام » نگاشته و در آن با تمسّك به اطلاقات موجود در روايات نهى از تسميه ، در اين باره به تفصيل سخن گفته است . « 2 » علامه آقا بزرگ از كتاب ديگرى در اين باره به نام « كشف التعمية فى جواز التسمية » از شيخ حر عاملى نام برده است . « 3 » از عنوان كتاب به خوبى روشن مىشود كه شيخ حر طرفدار جواز تسميه بوده است نه حرمت آن ؛ گفته شده كه او كتابش را در رد بر شرعة التسميه نوشته است .
از پاره‌اى روايات كه پيش از اين به آنها اشاره كرديم ، به وضوح فهميده مىشود كه تنها مشكلات سياسى ، انگيزهء عدم جواز تسميه در آن دوره بوده است ؛ چنان كه در روايتى كه كمى پيش ارائه كرديم تصريح شده كه نايب اول امام عليه السّلام به حميرى فرمود :
سؤال از نام آن حضرت بر شما حرام است ؛ زيرا سلطان بر اين باور است كه امام يازدهم در گذشته در حالى كه فرزندى از خود بر جاى نگذاشته و به همين جهت ميراثش تقسيم شده است . . . اگر نام وى فاش شود آنها او را تحت تعقيب قرار مىدهند . « 4 »
با اين حال براى روشن شدن دقيق اين موضوع ، بايد به متونى كه اختصاص به اين باب دارد نوشته شده است مراجعه كرد و مسأله را تحت بررسى قرار داد .
جريان رو به رشد تشيع در دوران غيبت صغرا
جريان رو به رشد تشيع در دوران غيبت صغرا
شايد نخستين مرحله از نفوذ شيعه در دستگاه عباسى به صورت يك جريان قوى ، ماجراى ولايتعهدى امام رضا عليه السّلام باشد . اما مىدانيم كه پيش از آن نيز على بن يقطين از سوى امام كاظم عليه السّلام دستور يافت تا در دستگاه عباسى بماند و در آنجا به شيعيان كمك
( 1 ) . به نوشته مير لوحى : بر سر اين مسأله ميان شيخ بهايى و مير داماد بحث بود تا آنجا كه مير داماد اين رساله را نوشت ، نك : فوائد الرضويه ، ص 422 ( 2 ) . نك : الذّريعة ، ج 14 ، صص 178 - 179 ، اين كتاب با تصحيح جناب آقاى استادى توسط مهديهء مير داماد در اصفهان چاپ شده است . ( 3 ) . الذّريعة ، ج 18 ، ص 23 ، در اين باب رساله‌هاى ديگرى نيز تأليف شده كه در گزارشى در مقدمه آقاى استادى بر « شرعة التسميه » آمده است . ( 4 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 330