حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٩
آثار فارسى امامى مذهبان از قرن هفتم تا دهم
دهم هجرى و تأليف شده در حوزهء عثمانى ، شرحى از زندگى خلفا و امامان را آورده است . « 1 »
مؤلف كتاب روضات الجنان و جنات الجنان ، يعنى درويش حسين كربلائى از قرن دهم نيز فصلى بلند به شرح حال امامان اختصاص داده است . كتاب مزبور به چاپ رسيده است . كتاب با ارزش وسيلة الخادم الى المخدوم در شرح صلوات چهارده معصوم اثر فضل الله بن روزبهان خنجى ( م 927 ) كه به ضديت با تشيع و دولت صفوى شهره است ، در شرح زندگانى چهارده معصوم تأليف شده است . « 2 » كنه الاخبار از مؤلفات قرن دهم هجرى در سايه دولت عثمانى تأليف شده و شرح حال دوازده امام را دارد . « 3 » الصواعق المحرقة اثر ابن حجر هيتمى كه آن را در رد بر روافض نگاشته ، مشتمل بر شرح حال امامان و مناقب آنهاست . يكى از مهمترين چهره‌هاى اين نگرش ملا حسين كاشفى است كه در كتاب روضة الشهداء شرحى مختصر از زندگى انبياء و دوازده امام و نيز مطالبى در عزادارى براى آنها آورده و در آن مفصل‌ترين بخش را به امام حسين عليه السّلام اختصاص داده است . كتاب ديگر در اين زمينه كتاب المقصد الاقصى از كمال الدين خوارزمى است كه ضمن آن علاوه بر شرح حال خلفا ، شرح حال دوازده امام را نيز آورده است .
آثار فارسى امامى مذهبان از قرن هفتم تا دهم
آثار فارسى امامى مذهبان از قرن هفتم تا دهم
كتابهاى اندكى از شيعيان فارسى زبان در اين دوره بر جاى مانده كه در حد خود قابل توجه است .
اثرى جاودانه با عنوان نقض از عبد الجليل قزوينى رازى كه كتابى است كلامى - تاريخى در دفاع از شيعه در برابر كتابى كه در رد شيعه نوشته شده بوده است . اين اثر مهم ، مشتمل بر آگاهيهاى منحصر به فرد از قرن ششم هجرى بويژه دربارهء شيعه و نيز وضعيت فرهنگى و احيانا سياسى آن دوره است . وى در همان كتاب يادآور شده كه كتابى دربارهء حديث افك يا دفاع از عايشه نگاشته است . « 4 » وى اين مطلب را به اين دليل ياد مىكند كه بگويد شيعيان به همسران رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله طعنه نمىزنند .
سه اثر از يك نويسندهء پركار شيعى در اواخر قرن هفتم در اصفهان تأليف شده كه همگى كارهاى كلامى - تاريخى است . عماد الدين طبرى نويسندهء كامل بهايى ، مناقب الطاهرين و تحفة الابرار نگرشى كلامى - تاريخى بر موضوعات مهم شيعى كرده و از زمانهء خود نيز گاه‌وبيگاه
( 1 ) . فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء ملى ايران ، ج 1 ، ص 365 ( 2 ) . پيش از اين ، اين كتاب به كوشش ما در سلسلهء انتشارات كتابخانهء آية الله مرعشى چاپ شده بود . چاپ جديد آن كه با نسخه‌اى جديد مقابله شد توسط انتشارات انصاريان عرضه شده است . ( 3 ) . در معرفى آن نك : نشر دانش ، سال چهاردهم ، شمارهء اسفند ، ص 58 ( 4 ) . كتاب نقض ، ص 115 ، 295