جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي ) — الصفحة ٧٩
دربارهء ارجان ( بهبهان )
است . « 32 »
صاحب مطلع الشمس نيز ضمن برشمردن مسير حركت امام على بن موسى الرضا عليه السّلام به وجود اين مسجد در زمان خود اشاره مىكند و مىگويد : حضرت رضا عليه السّلام را از مدينه به بصره و از آنجا به اهواز و عربستان « 33 »
عبور دادند . آن وقت شهر ارگان ( ارجان ) آباد بود و حاكم‌نشين اهواز شمرده مىشد و آثار مسجدى كه به حضرت رضا منسوب است هم اكنون در ارجان وجود دارد . « 34 »
دربارهء ارجان ( بهبهان )
دربارهء ارجان ( بهبهان )
ارجان ( ارگان ) شهرى است با سابقهء تاريخى كه بنابر گفتهء اصطخرى در مسالك الممالك و ياقوت حموى در معجم البلدان در زمان سلطنت جاماسب هنگامى كه او در جنگ با روم پيروز شد و شهر « ميافارقين » و « آمد » را تسخير كرد ، اين شهر را براى فرزند قباد كه ارجان نام داشت بنا كرد و سپس مناطق وسيعى را به آن منضم ساخت . « 35 »
ارجان در سال 16 ه . ق توسط ابى العاص و ابو موسى اشعرى فتح شد . « 36 »
از اين شهر در قرن چهارم به عنوان شهرى بزرگ ياد شده كه شش دروازه داشته و مشهور به دروازههاى اهواز ، رىشهر ، شيراز ، رصافه ، ميدان و كيّالين ( كيل كنندگان ) بوده است . « 37 »
حمد اللّه مستوفى در قرن هشتم اين شهر را ويران توصيف كرده ، زيرا در اين سالها ملاحده ( اسماعيليان ) بر اين شهر استيلا داشتند و مكررا آن را مورد غارت
( 32 ) - اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، 1 / 368 .
( 33 ) - سابقا خوزستان را عربستان و يا عربستان ايران مىناميدند .
( 34 ) - ابو القاسم سحاب ، زندگانى امام رضا عليه السّلام ، ص 243 به نقل از مطلع الشمس .
( 35 ) - اصطخرى ، مسالك الممالك ، ص 225 ؛ اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، 1 / 32 . زركوب شيرازى معتقد است قباد بن فيروز پدر انوشيروان اين شهر را بنا كرده است . زركوب شيرازى ، شيرازنامه ، ص 31 .
( 36 ) - شيرازنامه ، ص 24 .
( 37 ) - لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 290 .