جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي ) — الصفحة ٦٦
قدمگاه امام رضا عليه السّلام
شوش ، جندىشاپور ، شوشتر و عسكر مكرم هر كدام يك منزل ، از عسكر مكرم تا رامهرمز سه منزل و از آنجا تا سوق سنبيل دو منزل ، و از سوق سنبيل تا ارجان يك منزل است . « 95 »
ناصر خسرو در سال ( 438 ه . ق ) در بازگشت از سفر حج ، از راه بصره « 96 »
و ابلّه « 97 »
از طريق آب وارد عبادان « 98 »
و از آنجا به مهروبان « 99 »
آمد . بعد از آن به ارغان « 100 »
( ارجان ) و سپس از راه كوهستان به لوردغان « 101 »
و از آنجا راهى اصفهان « 102 »
گرديد .
ناصر خسرو راه بصره تا اصفهان را به طريقى كه شرح آن آمد يك صد و هشتاد فرسنگ ذكر كرده است . « 103 »
اين راه را نيز ابن بطوطه قريب به سيصد سال بعد با تفاوتهايى در مسير طى مىكند كه در واقع راه قديمى خوزستان به اصفهان است .
چنانچه ابن بطوطه و ناصر خسرو قسمتهايى از آن راه را پيموده باشند ، در اين صورت « شوش » ، « ايذه » ( مال الامير ) ، كارون ( حدود پل شالو ) و ده كرد ( شهركرد امروز ) و از آنجا تا اصفهان در اين مسير قرار مىگرفته است . علاوه بر اين ، راه متداول ديگرى وجود داشته كه از بندر مهروبان به ارجان و از آنجا از طريق
( 95 ) - ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 30 .
( 96 ) - ناصر خسرو ، سفرنامه ، ص 153 و 159 .
( 97 ) - همان ، ص 159 و 161 .
( 98 ) - همان ، ص 161 .
( 99 ) - همان ، ص 163 . مهروبان نام بندرى بوده است در ساحل خليج فارس در ده تا پانزده هزار گزى شمال غربى بندر ديلم در دامنهء جنوبى ارتفاعات بين سردشت زيدون و رودخانهء زهره و جلگهء ساحلى بندر ديلم . و به فاصلهء هفتصد گز در جنوب قريهء شاه عبد اللّه قرار داشته است . و در زمان ناصر خسرو شهرى بوده با بازارى بزرگ و جامعى نيكو سه كاروانسراى بزرگ هر يك چون حصارى محكم و عالى و آب شهر نيز از باران تأمين مىشده است امّا ياقوت حموى در معجم البلدان آن را شهرى خرد وصف مىكند كه خود آن را ديده بوده است . خرابه‌هاى شهر چنان كه گفته شد نزديك شاه عبد اللّه فعلى واقع است . همان ، بخش تعليقات ، ص 291 .
( 100 ) - همان ، ص 164 .
( 101 ) - همان ، ص 165 . لوردغان ، در مسير راه ارجان به اصفهان در چهل فرسنگى ارجان است .
( 102 ) - همان .
( 103 ) - همان .