جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي ) — الصفحة ٣٢
بيعت طاهر ذو اليمينين با امام رضا عليه السّلام در بغداد
حضرت از مدينه به سوى مرو بازمىگشتند در مسير خود در بغداد به مدت يك هفته نزد طاهر بن حسين اقامت كردند . طاهر ، حضرت را احترام و اكرام كرد و نامه‌اى را كه مأمون به خط خود نوشته بود به آن حضرت عرضه داشت و گفت :
نخست كسى منم كه به فرمان امير المؤمنين ( مأمون ) ، خداوندم تو را بيعت خواهم كرد . « 53 »
و چون من اين بيعت بكردم با من صد هزار سوار و پياده است ، همگان بيعت كرده باشند . رضا ، « روّحه اللّه » « 54 »
دست راست را بيرون كرد تا بيعت كند چنان كه رسم است ، طاهر دست چپ پيش داشت . رضا گفت : اين چيست ؟
( طاهر ) گفت : ( دست ) راستم مشغول است به بيعت خداوندم مأمون و دست چپ فارغ است . از آن پيش داشتم ، ( از آن سبب با دست چپ بيعت مىكنم ) ، رضا از آنچه او بكرد ، او را بپسنديد و بيعت كرد و ديگر روز رضا را گسيل كرد ، با كرامت بسيار ، او را تا به مرو آوردند و چون بياسود ، مأمون خليفه در شب به ديدار وى آمد و فضل ( بن ) سهل با وى بود و يكديگر را گرم بپرسيدند و رضا از طاهر بسيار شكر كرد و آن نكته دست چپ و بيعت بازگفت ، مأمون را سخت خوش آمد و پسنديده آمد ، ( از ) آنچه طاهر كرده بود . گفت : اى امام ، آن نخست دستى بود كه به دست مبارك تو رسيد من آن چپ را راست نام كردم و طاهر را كه ذو اليمينين خوانند سبب اين است . . . « 55 »
قطع نظر از شرايط سياسى بغداد و خط سيرى كه مأمون براى انتقال امام رضا عليه السّلام ترسيم كرده بود ، اين كه سبب نامگذارى طاهر بن حسين به ذو اليمينين بيعت طاهر با امام رضا عليه السّلام باشد ، متزلزل است زيرا پاره‌اى منابع تاريخى سبب را مهارت بسيار او در بكارگيرى اسلحه مىدانند . « 56 »
و يا بدين سبب كه او دو دست راست دارد ، يا
( 53 ) - « نخستين كسى كه به فرمان مأمون با تو بيعت مىكند من هستم . » مقايسه كنيد با ساير منابع كه عبّاس فرزند مأمون را نخستين فردى كه با حضرت رضا عليه السّلام به عنوان ولايتعهدى بيعت كرد نام برده‌اند : شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 387 ؛ ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 375 ؛ فتال نيشابورى ، روضة الواعظين ، ص 371 ؛ شيخ مفيد ، الارشاد ، ص 290 ؛ طبرى ، تاريخ طبرى ، ( ترجمهء ابو القاسم پاينده ) ، 13 / 5659 ، و ساير منابع .
( 54 ) - روانش پاك باد .
( 55 ) - ابو الفضل بيهقى ، تاريخ بيهقى ، 6 / 1 - 190 .
( 56 ) - عبد الحسين زرين‌كوب ، تاريخ مردم ايران ، 2 / 98 .