جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي ) — الصفحة ١٥٠
خروج امام على بن موسى الرضا عليه السّلام از سرخس
يا بن رسول اللّه راست مىگويى ، پس از آن فرمود : اى عبد السّلام آيا تو منكرى آنچه را كه حق تعالى براى ما واجب گردانيده است از ولايت و امامت ، چنان كه غير تو منكر است ؟ عرض كردم ، معاذ اللّه ، بلكه من اقرار دارم به امامت و ولايت شما . « 90 »
گفتگوهاى ميان حضرت رضا عليه السّلام و عبد السّلام و پاسخ امام ( آيا تو منكرى آنچه را كه حق تعالى از براى ما واجب گردانيده است از ولايت و امامت . . . ) نظريهء پيشين را كه در واقعهء نيشابور بيان شد قوّت مىبخشد و احتمالا اين شايعات واكنشى است در برابر « انا من شروطها » كه امام على بن موسى الرضا عليه السّلام خود را از شروط كلمهء لا إله الا اللّه قرار داد و عاملان حكومت و دشمنان خاندان عصمت و طهارت به جفا ادعاى الوهيت را به امام عليه السّلام نسبت دادند . از اين رو تا مدّتى از سوى مقر حكومت عبّاسى در مرو ، حضرت را در حبس نگه داشتند و مردم را از ديدار آن حضرت منع كردند و كارگزاران عباسى منتظر رسيدن خبر و دستور العمل از سوى مرو ماندند . « 91 »
خروج امام على بن موسى الرضا عليه السّلام از سرخس
خروج امام على بن موسى الرضا عليه السّلام از سرخس
صاحب كتاب زندگانى امام رضا عليه السّلام به نقل از شيخ صدوق مىنويسد : فردى به نام احمد بن عبيد حسينى مىگويد جدّم حضرت رضا عليه السّلام را تا يك منزلى سرخس بدرقه كرد و بعد ، از حضرت خواست تا حديثى كه شفاى قلب اوست بيان كند حضرت فرمود : لا إله الا اللّه حصن من است و هر كس اين كلمهء مباركه را با اخلاص بگويد در حصار من وارد شده و هر كس در حصار من وارد شود ايمن خواهد بود . « 92 »
گزارش ديگرى كه از خروج امام رضا عليه السّلام از سرخس در منابع ذكر شده مشايعت و بدرقه‌اى است كه شباهت زيادى با روايت اخير دارد و به نظر مىرسد منشأ اين
( 90 ) - شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 7 - 426 ؛ مجلسى ، بحار الانوار ، 12 / 159 .
( 91 ) - سحاب ، زندگانى امام رضا عليه السّلام ، ص 7 - 256 .
( 92 ) - همان ، ص 5 - 194 . به نظر مىرسد حذف ابتداى حديث و انتساب حصن و يا حصار به حضرت رضا عليه السّلام از اشتباه مؤلف در نقل حديث باشد . مقايسه كنيد با مجلسى ، بحار الانوار ، 12 / 160 .