تصوير امامان شيعه در دائرة المعارف اسلام ( فارسي ) — الصفحة ٢٤٦

محمد بن على . . . الباقر [ عليهما السّلام ]

چهره‌هاى اصلى محافل غلات كوفى بود كه مىگويند [ امام ] باقر براى او حدود هفتاد هزار حديث محرمانه را بازگو كرده است .

[ امام ] باقر و جابر نقش عمده‌اى در يك متن عرفانى

( Gnostic )

مركب به نام ام الكتاب دارند . در بخش آغازين ( با تاريخ نامعلوم ) ، [ امام ] باقر پنج ساله در محضر استادش عبد الله بن سبأ به منزلهء عالىترين [ مرتبهء ] الوهيّت ظاهر مىشود .

در بخش اصلى ( « مكاشفهء جابر » ) كه احتمالا مربوط به اواسط قرن دوم ق / هشتم م است

( Halm , Gnosis , 120 )

[ امام ] باقر رازهايى را براى جابر جعفى فاش مىسازد ، از قبيل اينكه عالم چگونه خلق شد ، روح انسانها چگونه به اين جهان هبوط كرد ، و چگونه مىتوانند از آن رهايى يابند . بقيهء اين اثر ، حاوى سؤالاتى است كه دربارهء موضوعات مختلف از [ امام ] باقر پرسيده شده است .

اين تلاش افراطيون شيعه ، در به خود اختصاص دادن [ امام ] باقر ، در سنت اماميه عكس العملى را در پى داشته ، و آن عبارت است از اشاعه سخنان فراوان امام [ باقر ] بر ضد غلات .

در محافل اماميه ، روابط [ امام ] باقر با برادرش زيد ، به صورت روابطى صميمانه توصيف شده است . اما مىگويند [ امام ] باقر دربارهء عواقب يك قيام شتاب‌زده و نابهنگام عليه امويان ، به زيد هشدار داده بود . شمارى از شاگردان [ امام ] باقر ، به ويژه افرادى همچون ابو الجارود زياد بن منذر ، برخى از آموزه‌هاى خويش را در ميان نخستين گروه از هواداران زيد ( گروه جاروديه ) مطرح ساختند .

ابو الجارود همچنين تفسيرهاى آيات قرآن را از [ امام ] باقر نقل كرده است ( ابن نديم ، فهرست ، ويراستهء رضا تجدّد ، تهران ، 1391 ق / 1971 م ، ص 36 ) ، كه قسمتى از آنها در كتاب تفسير ، نوشتهء على بن ابراهيم قمّى ثبت شده است . در آثار بعدى نويسندگان زيدى ، [ امام ] باقر در مقام يك مرجع و عالم ظاهر مىشود ؛ اما على القاعده ، او به منزلهء يك امام شناخته نمىشود

R . Strothmann , Das )