تاريخ ما بعد الظهور ( تاريخ پس از ظهور ) ( فارسي ) — الصفحة ٤٩١

تكمله اول : دستاوردهاى حقوقى ، عبادى ، فقهى و . . . در دولت امام مهدى عليه السّلام

وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ إِذْ يَحْكُمانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ الْقَوْمِ وَ كُنَّا لِحُكْمِهِمْ شاهِدِينَ فَفَهَّمْناها سُلَيْمانَ ، وَ كُلًّا آتَيْنا حُكْماً وَ عِلْماً . « 1 »

و داوود و سليمان را [ ياد كن ] هنگامى كه دربارهء آن كشتزار - كه گوسفندان مردم شب هنگام در آن چريده بودند - داورى مىكردند ، و [ ما ] شاهد داورى آنان بوديم . پس آن [ داورى ] را به سليمان فهمانديم و به هر يك [ از آن دو ] حكمت و دانش عطا كرديم .

در اين آيه از حكم سليمان عليه السّلام كه خداوند به او فهمانده ، يادى نشده ولى در چند روايت به آن پرداخته شده است .

( 1 ) ابو بصير از حضرت صادق عليه السّلام دربارهء آيهء « وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ إِذْ يَحْكُمانِ فِي الْحَرْثِ » ( داوود و سليمان را ياد كن هنگامى كه دربارهء آن كشتزار داورى مىكردند ) سؤال كرده است :

قلت : حين حكما فى الحرث كانت قضيّة واحدة ؟ فقال عليه السّلام : إنّه كان أوحى اللّه عزّ و جلّ إلى النّبيين قبل داوود ، إلى أن بعث اللّه داوود ، أى غنم نفشت فى الزرع فلصاحب الحرث رقاب الغنم ، فلا يكون النفش إلّا بالليل . فإنّ على صاحب الزرع أن يحفظه بالنهار ، و على صاحب الغنم حفظ الغنم فى الليل . فحكم داوود عليه السّلام بما حكمت به الأنبياء عليه السّلام من قبله . فأوحى اللّه عزّ و جلّ إلى سليمان عليه السّلام : أى غنم نفشت فى زرع فليس لصاحب الزرع إلّا ما خرج من بطونها . و كذلك جرت السنّة بعد سليمان . و هو قول اللّه عزّ و جلّ : « وَ كُلًّا آتَيْنا حُكْماً وَ عِلْماً » فحكم كلّ واحد منها به حكم اللّه عزّ و جلّ . « 2 »

آيا وقتى آن دو دربارهء آن كشتزار داورى كردند ، ماجراى واحدى بود ؟ فرمود : خداوند به همه پيامبران پيش از داوود وحى كرده بود ، هر گوسفندى كه شبانه در كشتزار ديگرى بچرد ، صاحب كشتزار حق دارد گوسفند را از آن خود سازد ؛ زيرا صاحب زمين بايد از آن در روز نگهدارى كند و صاحب گوسفند هم بايد از گوسفندش در شب حفاظت نمايد ؛ ولى خداوند به سليمان وحى فرمود : هر گوسفندى كه [ شبانه ] در زمين ديگرى بچرد جز آنچه كه از شكمش خارج مىشود ( شير و بره آن ) به صاحب كشتزار نمىرسد . اينچنين بود كه چنين قضاوتى پس از سليمان سنت شد از اين رو خداوند فرمود : « به هر كدام از آن دو حكمت و دانشى داديم . » در نتيجه هر يك به حكم خداوند داورى كردند .

( 2 ) از اين حديث استفاده مىشود اگر گوسفندى در روز وارد مزرعه كسى شود ، صاحب گوسفند ضامن نخواهد بود ؛ زيرا صاحب مزرعه وظيفه داشته در روز از مزرعه‌اش حفاظت نمايد ولى در اين

( 1 ) . سورهء الانبياء ( 21 ) ، آيات 77 و 78 . ( 2 ) . البحرانى ، سيد هاشم ، تفسير البرهان ؛ ج 2 ، ص 693 .