مرزهاى اعجاز ( فارسى ) — الصفحة ١٥٩

5 . تناقض دارد

است به خوبى استفاده مىشود و هر دو نظريهء معروف ميان اهل تسنن را رد مىكند .

« جبر » را ( كه اكثر اهل تسنن به آن معتقدند ) باطل مىكند ، از آن نظر براى انسان اختيار و آزادى ثابت مىنمايد . « تفويض » را رد مىكند ، زيرا حقيقت آن بىنيازى انسان از خدا در افعال خويش مىباشد و اين آيات ، افعال او را به خدا نيز نسبت مىدهد .

ما اين حقيقت را از راهنمايىها و علوم اهل بيت عصمت عليهم السّلام استفاده نموده‌ايم و براى تكميل مطلب ، نمونه‌اى از آنچه از آنان در اين موضوع رسيده است در اينجا منعكس مىسازيم .

شخصى از حضرت صادق عليه السّلام پرسيد : آيا خداوند بندگان خود را به گناه مجبور ساخته است ؟ فرمود : نه .

پرسيد : آيا كار آنها را به خود آنها واگذار نموده ؟ باز فرمود : نه .

عرض كرد : مطلب از چه قرار است ؟ فرمود : حد وسطى است ميان اين دو .

و در روايت ديگر از آن حضرت چنين نقل شده : « نه جبر و نه تفويض ، بلكه ، راهى است ميان اين دو . » و در كتاب « وافى » و غير آن قسمت مهمى از اين روايات نقل شده است . « 1 »

( 1 ) . تأليف محدث متبحر ، مرحوم محمد محسن فيض كاشانى كه در سال 1091 درگذشته است . و به كتاب بحار الانوار ، ج 5 ، طبع جديد مراجعه بفرماييد . مترجم .