مرزهاى اعجاز ( فارسى ) — الصفحة ١٥٣
5 . تناقض دارد
سختى است كه علاج و درمان آن مشكل است ، و جويندگان حقيقت بسيار كم هستند .
2 . دومين موردى كه به گمان معترض قرآن دچار تناقض شده است موضوع افعال انسان است كه در مواردى آن را به خود او و اختيار وى نسبت داده و مىفرمايد :
فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُرْ . « 1 »
« هر كه مىخواهد ايمان آورد و هر كس نمىخواهد كفر ورزد » .
و آيه‌هاى زيادى به همين مضمون نيز وارد شده است و همگى حاكى است كه انسان در اعمال و افعال خود داراى اختيار مىباشد .
ولى گاهى قرآن افعال بشر را به اختيار خدا و ارادهء او نسبت داده و مىگويد :
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ . « 2 »
« شما جز به خواست خدا چيزى را اراده نمىكنيد » .
خرده‌گير تصور كرده كه اين آيه حاكى است كه بشر در كار خود محكوم خواست خداوند مىباشد و از خود اختيارى ندارد ، سپس نتيجه گرفته كه اين دو دسته از آيات با يكديگر تناقض دارند و تأويل و توجيه يكدسته به طورى كه با ديگرى بسازد بر خلاف ظاهر بوده و يك
( 1 ) . كهف : 29 . ( 2 ) . انسان : 30 .