جنة العاصمة ( فارسي ) — الصفحة ٥٣٣

شرح لغات

و خمدت النار : يعنى خاموش شد شعلهء آتش و ماند بىشعله ، و اين جمله مشعر است بر منافق بودن بعضى از آنها و باقى ماندن مادّهء كفر در دلهاشان .

هدأت : يعنى ساكن شد .

الهرج : فتنه و كشتن .

استوثق : يعنى جمع و بهم چسبيده شد .

قولها عليها السّلام : فأنّى حرتم بعد البيان ، و أسررتم بعد الإعلان ، و نكصتم بعد الإقدام ، و أشركتم بعد الإيمان .

كلمهء « أنّى » ظرف مكان است به معنى « أين » و گاهى به معنى « كيف » استعمال مىشود .

حرتم : يعنى برگشتيد يا گم شديد . و اگر به جيم نقطه‌دار باشد از جور است به معناى راه كج رفتن و عدول از حق است . يعنى براى چه راه حق را ترك كرديد بعد از آنكه براى شما واضح و روشن شد .

و نكصتم : يعنى واپس برگشتيد بعد از پيشرويتان . و پس از ايمان آوردن برگشتيد و مشرك شديد .

أَ لا تُقاتِلُون قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُم وَ هَمُّوا بِإِخْراج الرَّسُول وَ هُم بَدَؤُكُم أَوَّل مَرَّةٍ أَ تَخْشَوْنَهُم فَاللَّه أَحَق أَن تَخْشَوْه إِن كُنْتُم مُؤْمِنِين .

نكث العهد : يعنى شكستن پيمان .

الأيمان : جمع يمين است به معناى سوگند .

مشهور بين مفسّرين اين است كه اين آيه در شأن يهود نازل شده ، آنهائى از ايشان كه عهدشكنى كردند و با حرب‌ها بيرون شدند و همّت گماشتند به بيرون كردن پيغمبر از مدينه ، و ابتداء به شكستن پيمان و قتال كردند .

و گفته شده است : نازل شده در حق مشركين قريش و اهل مكّه هنگامى كه