الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٢١

چند پرسش

ديده مىشود در برخى آيات ، ذات مقدّس حقّ تعالى ، به صفات چندى توصيف شده ، كه متناسب با مقام او نيست ، مانند استهزا و سخريّه و مكر و خدعه ، چنان كه در اين آيات است اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ « 1 » و سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ « 2 » و وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ « 3 » و يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ « 4 » امام عليه السّلام در پاسخ آنانى كه معانى اين آيات را مىپرسند ، مىفرمايد ، خداوند متعال مسخره و استهزا و مكر و خدعه نمىكند ، بلكه كيفر اين كار را به آنان مىدهد و اين پاسخ منطبق است با مفهوم آيهء كريمه وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ « 5 » گويى آنانى كه ديگران را مسخره و استهزا مىكنند ، و مرتكب مكر و خدعه مىشوند ، در هنگام ارتكاب ، از نتايج حتمى و اثرات قطعى اين اعمال غافلند ، و نمىتوانند روزى را كه همه چيز دگرگون مىشود ، و زمان بدبختى هميشگى و شكنجه و عذاب دائمى آنها فرامىرسد حسّ كنند ، و قول خداوند متعال بر اين معنا دلالت دارد ، كه مىفرمايد . . . وَ مَكَرُوا مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ ، فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ « 6 » .

همچنين در قرآن مجيد آياتى است ، كه انسان در برابر آنها فرو مىماند ، و نمىتواند بر مفاهيم ظاهرى آنها پاىبند و ملتزم شود ، زيرا موجب خلل در كمال ذات مقدّس حقّ تعالى ، و مغاير با تنزيه او از همه نقايص و معايب مىباشد ، چنان كه فرموده است . . . نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ « 7 » و فرموده است فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا « 8 » آشكار است كه نسبت فراموشى به حق تعالى روا نيست ، زيرا نسيان از صفات مخلوق است ، علاوه بر اين ، با آيه ديگرى از قرآن ، كه فرموده است . . . وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا « 9 » تناقض دارد ، امّا امام عليه السّلام

( 1 ) - بقره / 15 يعنى : خداوند آنها را استهزا مىكند . ( 2 ) - توبه / 79 يعنى : خدا آنان را مسخره مىكند ( كيفر استهزاكنندگان را به آنان مىدهد ) . ( 3 ) - آل عمران / 54 يعنى : ( يهود ) با خدا مكر كردند و خداوند هم مكر كرد . ( 4 ) - بقره / يعنى : ( منافقان ) مىخواهند خدا را فريب دهند ، در حالى كه او آنها را فريب مىدهد . ( 5 ) - فاطر / 42 يعنى : انديشه‌هاى بد تنها دامنگير صاحبان آن مىشود . ( 6 ) - نمل / 55 - 51 يعنى : و ( كافران ) مكر و حيله مهمّى به كار بردند و ما هم از جايى كه نمىفهميدند مكر مهمّى درباره آنها كرديم ، پس بنگر كه پايان مكرشان چه شد ، ما آنها و قوم آنها را نابود كرديم . ( 7 ) - توبه / 67 يعنى : خدا را فراموش كردند ، خدا نيز آنها را فراموش كرد . ( 8 ) - اعراف / 51 يعنى : پس ما امروز آنان را فراموش مىكنيم ، چنان كه آنان ديدار امروز ما را فراموش كردند . ( 9 ) - مريم / 64 يعنى : پروردگار تو فراموشكار نيست .