الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٩٨

شكّ در صدق نسبت اين كتاب به امام عليه السّلام

آنچه از ملاحظه رجال سند اين كتاب براى ما حاصل مىشود ، عدم وثوق درباره انتساب آن به امام رضا عليه السّلام است زيرا برخى از رجال مذكور معتبر نيستند ، علاوه براين داراى اسلوبى مضطرب و غير منسجم و تعبيرات ناموزونى است كه بعيد به نظر مىرسد ، نوشته شخص امام عليه السّلام باشد . و همچنين مشتمل بر احكام چندى است كه التزام به آنها در مذهب ما ثابت نشده است ، مانند وجوب قنوت در نمازهاى پنجگانه ، و وجوب صلوات بر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در هر جا و هنگام عطسه كردن و ذبح و غير آن ، و وجوب تكبير در نماز عيدين به اين ترتيب كه در نماز عيد فطر پس از اداى پنج صلوات و پس از نماز عيد قربان پس از گفتن ده صلوات تكبير واجب است ، همچنين در منى پس از اداى پانزده صلوات ، و ديگر اين كه زنان در حال نفاس اگر تا هيجده روز ، آمدن خون ادامه يابد ، نماز نخوانند و اگر پيش از اين مدّت از خون پاك شوند نماز را به جاى آورند و اگر آمدن خون از هيجده روز تجاوز كند ، غسل كنند و نماز خوانند ، و مانند مستحاضه عمل كنند ، و نيز اين كتاب در روايت دوّم خود مىگويد اضافه مىشود بر آنچه در روايت نخست اين رساله است كه گناهان صغيره پيامبران بخشيده شده است ، در حالى كه اين گفتار با قول امام عليه السّلام مبنى بر عصمت پيامبران از گناهان صغيره و كبيره منافات دارد .

همه اين دلائل ما را به اين اعتقاد كه اين رساله نوشته و تأليف امام رضا عليه السّلام نيست نزديك مىگرداند ، علاوه بر اين كتاب خلافت مأمون و اسلاف او را باطل شمرده ، و آنها را به گمراهى و دورى از حقّ و هدايت توصيف كرده ، و امامان حقّ را صريحا به ائمّه دوازده‌گانه منحصر ساخته است . همچنين در اين رساله حجاب تقيّه پاره شده و آنچه را ائمّه عليهم السّلام در تمام طول تاريخ زندگى خود بدان پاىبند بوده‌اند ترك كرده است ، و اين خود نشانه عدم صحّت انتساب آن به امام عليه السّلام مىباشد .

از احتمالات چندى كه درباره اين كتاب داده‌اند ، آنچه به نظر ما به واقع نزديك مىآيد اين است كه اين رساله مجموعه فتواهاى يكى از علماست كه مشتمل بر نظريّات او در شؤون اعتقادى و تشريعى است ، و اسلوب رساله و سبك ناموزون آن در تنظيم و ترتيب مطالب ، و ذكر برخى احكام شاذّ و نامقبول دلايل اين نظريّه و مؤكّد آن به شمار است .